Giorno 1 maggio 2011 il comune di Kessariani – Grecia – nell’ambito delle iniziative ” 1° Maggio 1944-2011, 67 anni di memoria” ha organizzato una manifestazione al poligono di tiro per ricordare i 200 patrioti greci ucisi il 1° maggio 1944 da parte dell’esercito nazista che occupava la Grecia.
Altresì sono stati ricordati tutti gli altri uccisi nel poligono nel periodo 29 novembre 1943 – 8 settembre 1944.
Tra questi anche 21 italiani antifascisti, militari che dopo l’8 settembre 1943 combatterono con i partigiani greci contro i nazisti.
La nostra memoria riverente va a tutti i martiri assassinati nel poligono.
Ricordiamo il tenente catanese DI STEFANO GIUSEPPE, medaglia d’argento.
Nato a Catania il 12 novembre 1912, fucilato dai tedeschi ad Atene il 6 dicembre 1943, insegnante di filosofia, Medaglia d’argento al valor militare alla memoria.
Chiamato alle armi, era addetto, col grado di tenente, al Comando della nostra IX Armata in Grecia. All’annuncio dell’armistizio si trovava ad Atene. Il giovane ufficiale si diede subito alla macchia e si premurò di organizzare un centro clandestino di lotta ai tedeschi. Da questo centro, Di Stefano faceva affluire alle formazioni partigiane greche i nostri militari sbandati, che intendevano combattere contro i nazisti. La sua attività durò soltanto poco tempo: scoperto dalla Gestapo, proprio mentre si apprestava a raggiungere a sua volta i partigiani ellenici, il tenente Di Stefano il 23 settembre 1943 fu arrestato dai nazisti che, dopo averlo rinchiuso nelle carceri Averoff e averlo torturato, lo consegnarono al Tribunale militare di occupazione. Condannato e morte con altri tre patrioti greci e con gli italiani capitano Ermanno Barbara e sergente maggiore Dino Siri, il tenente Giuseppe Di Stefano affrontò stoicamente il plotone di esecuzione al Poligono di Pankrati.
- la scheda di Di Stefano Giuseppe è tratta dal sito nazionale Anpi www.anpi.it
Yπολοχαγός Giuseppe Di Stefano Εκτελεσμενος στο σκοπευτηριο Καισαριανης.
Καλειται στο στρατο , και με το βαθμό του υπολοχαγού υπηρετει με την 9 μεραρχια στην Ελλάδα .
Κατα την διαρκεια της κατοχης ήταν στην Αθήνα οπου και τον βρισκει η ανακοινωση της ανακωχης.
Ο νεαρός αξιωματικός άρχισε γρηγορα και φρόντισε να οργανώσει ενα κεντρο/μια μυστική οργάνωση για την καταπολέμηση των Γερμανών.Από αυτό το κέντρο,ο Di Stefano προωθουσε στις δυναμεις της ελληνικης αντιστασης
στρατιωτικές δυναμεις και υλικο, που προορίζονται για την καταπολέμηση των Ναζί.
Η δραστηριότητά του διήρκεσε μόνο ένα μικρό χρονικό διάστημα καθως ανακαλύφθηκε από την Γκεστάπο,
ακριβώς οταν ο ίδιος ήταν έτοιμος να προσχωρισει με τη σειρά του στους Ελληνες αντάρτες,
Στις 23 Σεπτεμβρίου, 1943 ο Υπολοχαγός Di Stefano συνελήφθη από τους Ναζί, που τον μετεφεραν στις φυλακες Αβέρωφ και αφου τον βασάνισαν, τον παρέδωσαν στο Στρατοδικειο. Καταδικάστηκε σε θάνατο με άλλους τρεις Έλληνες πατριώτες μαζί επισης του ο capitano Ermanno Barbara και ο λοχίας Dino Siri.
Ο υπολοχαγός Giuseppe Di Stefano αντιμετωπισε στωικά το εκτελεστικό απόσπασμα στο σκοπευτηριο Καισαριανης.
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΙΤΑΛΩΝ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΩΝ* ΛΙΒΥΗ: Ο ήλιος τού Αυγούστου διαποτίζει τα πάντα μ’ ένα εκτυφλωτικό φως· ενσκήπτει στις εφησυχασμένες συνειδήσεις, διαγράφοντας ακόμα και τις φρικαλεότητες από τη μνήμη. Αυτή τη στιγμή, στη Λιβύη τα αεροπλάνα τού ΝΑΤΟ σπέρνουν το θάνατο και την καταστροφή: τις δύο τελευταίες μέρες, σύμφωνα με τις εφημερίδες, έγιναν 40 αεροπορικές επιδρομές, προκειμένου «ν’ ανοίξει ο δρόμος για την προέλαση των ανταρτών».
Στο πλαίσιο των επιθέσεων των τελευταίων τεσσάρων μηνών, πραγματοποιήθηκαν εναντίον χιλίων εξακοσίων τουλάχιστον πολιτικών στόχων τέσσερις χιλιάδες συνολικά βομβαρδισμοί, που προκάλεσαν τον θάνατο περισσοτέρων από 2000 ανθρώπων — ανδρών, γυναικών και παιδιών. Μόνο για τους δύο πρώτους μήνες οι πολεμικές δαπάνες ανήλθαν σε 52 δισ. ευρώ, ενώ για καθένα από τα πέντε πολεμικά πλοία δαπανώνται ημερησίως 350 χιλιάδες ευρώ.
Για την Ιταλία το κόστος ανέρχεται σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ, την ίδια στιγμή που τα μέτρα λιτότητας πλήττουν τους εργαζόμενους, τη νεολαία και τους συνταξιούχους.
Στα δελτία ειδήσεων βλέπουμε τους αντάρτες να πανηγυρίζουν και ακούμε ότι τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια σημειώνουν μεγάλη άνοδο λόγω των πληροφοριών που φθάνουν από τη Λιβύη. Πανηγυρίζουμε για τη νίκη τής βαρβαρότητας. Εκτός από τα ανθρώπινα θύματα, ο πόλεμος δολοφονεί πάντα και την αλήθεια — ένας πόλεμος για το πετρέλαιο και και τον επανασχεδιασμό τού χάρτη της δυτικής επιρροής στη Μέση Ανατολή.
Ο ιμπεριαλισμός σπεύδει σε βοήθεια τού ψυχορραγούντος καπιταλισμού: έχουν περάσει εκατό χρόνια από τότε που ο Τζιολίτι αποφάσισε να εισβάλει στη Λιβύη.
Οι κάτοικοι εξολοθρεύτηκαν με δηλητηριώδη αέρια — επρόκειτο για μια φρικτή γενοκτονία. Αντί να εκφράζουν τον αποτροπιασμό και την αγανάκτησή τους τόσο για τα εγκλήματα τού παρελθόντος όσα και για τα τεκταινόμενα σήμερα στη Λιβύη, τα ΜΜΕ επιδίδονται σε ξεδιάντροπους πανηγυρισμούς.
Όχι στον πόλεμο στη Λιβύη!
Απευθύνουμε τώρα έκκληση για την άμεση κατάπαυση τού πυρός, την ειρηνική επίλυση τής κρίσης και τον σεβασμό τής αυτοδιάθεσης τού λιβυκού λαού.
l’Italia ha festeggiato il 150esimo anniversario dell’Unità.
Che peccato per l ` anniversario…
Oggi le truppe italiane sono pronte nei confronti un paese straniero con il mandato della NATO e delle Nazioni Unite per il bene della pace.
Quanto velocemente ci dimentichiamo le bombe in Jugoslavia e i soldati che sono morti da uranio. Quanto velocementeabbiamo dimenticato il dolore della morte.
Fermare la guerra
Foto di mio nonno(non ufficiale…) ex soldato dalla prima guerra montiale
Questa è la copertina del mio riviste fotografiche con titolo fotografando/FOTOGRAFIZONTAS . Avevo stampato prima di 11 anni di occasioni le bombe contro la Jugoslavia.
Non posso credere quanto tempo è diventato di nuovo aggiornamento.
Il mare del Mediterraneo non è solo nostra
Fermare la guerra. La memoria e` viva. la storia non si cancella PER LA MEMORIA DEI NOSTRI NONNI Manolis Kassimatis-Damiani
nipote di un Italiano prigioniero antifasista – figlio di un Greco prigioniero partigiano
membro della commissione per la memoria degli italiani uccisi dai nazisti tedeschi
ex-consigliere comites-grecia
Η Ιταλια γιορτασε την επετειο της ενωσης.
Iταλικες στρατιωτικες δυναμεις ειναι ετοιμες εναντιον ξενης χωρας με εντολες του νατο και του οηε για το καλο της ειρηνης.
Ποσο γρηγορα μπορεσαμε να ξεχασουμε τις βομβες στην Γιουγκοσλαβια και τους στρατιωτες που πεθαναν απο το ουρανιο. Ποσο γρηγορα μπορεσαμε να ξεχασουμε τον πονο του θανατου.
Σταματηστε τον πολεμο.
Αυτο ειναι το εξωφυλλο του φωτογραφικου περιοδικου μου ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΟΝΤΑΣ. Το ειχα εκτυπωσει πριν 11 χρονια με αφορμη τις μπομπες εναντιον της Γιουγκοσλαβιας. Δεν μπορω να το πιστευω ποσο γρηγορα εγινε ξανα επικαιρο.
Η θαλλασα της Μεσογειου δεν ειναι μονο δικη μας
Σταματηστε τον πολεμο
Και ενω απο το 2005 καποιοι προσπαθουνε να γινει ενα μνημειο στα Καλυβια για το ΟΡΙΑ οι επισημοι Ιταλικη Πρεσβεια, Προξενειο και λοιποι κοιμουνται, ΚΟΙΜΟΥΝΤΑΙ.
Αληθεια ο καθε φορα Μεγαλος πρεσβης και οι λοιποι Μεγαλοι επισημοι θα ξοδεψουν πολλα λεφτα για να πανε να ριξουν ενα στεφανι στην θαλασσα στην μνημη των 4200 στρατιωτων και γιαυτο δεν εχουν παει μεχρι τωρα;
Η δεν πηραν επισημη εγκριση απο το υπουργειο; Που ειναι η βοηθεια τους;
Μεγα ευγε σε ολους τους επισημους που με την εγκριση του υπουργειου τιμουν την μνημη μονο σε οσους βρισκονται θαμμενοι στην ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ και στην ΚΩ.
Εκει τελικα μονο ειναι θαμμενοι οι καθαροι ΙΤΑΛΟΙ.
Ολοι οι αλλοι νεκροι ανηκουν στην αλλη Ιταλια;
Κρετινοι και υποκριτες επισημοι
Αισχος
Μανολης Κασιματης-Νταμιανι
μελος της επιτροπης μνημης για τους εκτελεσμενους ιταλους στρατιωτικους στην Καισαριανη
πρωην συμβουλος κομιτες, ενας απο τους αλλους ιταλους
le persone stanno cercando di diventare un monumento alla capana LA UFFICIALE Ambasciata Italiana, Consolato e gli altri dormono, Dormono.
Il ambasciatore e gli altri grandi ufficiali spendere troppi soldi per andare a gettare una corona in mare in memoria di 4200 soldati e dal modo in cui non hanno fatto finora?
O` non è hanno ricevuto l’approvazione formale da parte del Ministero; ;
Qual è il loro aiuto;
Allora un Grande Bene Complimenti a tutti che l’approvazione ufficiale del Ministero per commemorare solo in
coloro che sono sepolti sull’isola di Cefalonia e l’isola di Kos.
Solo lì sono sepolti per la vera Italia.
Tutti gli altri morti appartengono ad un’altra Italia?
Cretinι e ipocriti UFFICIALΙ
Vergogna
Manolis Kassimatis-Damiani
nipote di un Italiano prigioniero antifasista – figlio di un Greco prigioniero partigiano
membro della commissione per la memoria degli italiani uccisi dai nazisti tedeschi
ex-consigliere comites-grecia
un membro d` altra Ιtalia
…ma dopo le verita’ sconosciute….le vergogne italiane…in Grecia! Monumento in memoria del naufragio della nave Oria?
In questi giorni, presso capo Sunio, un gruppo di studiosi e sommozzatori italiani, si sono immersi nelle acque a largo di Capo Sunio,per visitare i resti della nave Oria ,che nel 1944 affondò dopo essersi infranta sull` isoletta di Patroklou con un carico umano di circa 4200 uomini.
Di quei prigionieri italiani, stivati in condizioni sovrumane, se ne salvarono veramente pochi ma la cosa che fa più impressione è la constatazione che per tutti questi anni tale disastro è passato nel silenzio.
Niente è stato fatto in memoria degli sfortunati ufficiali e soldati che finirono così tragicamente una vita che negli ultimi anni, causa la guerra e la prigionia a Rodi, dovette essere un incubo…..
Mercoledì 13 luglio alle ore 18,30 presso il Circolo della Stampa di AVELLINO in Corso Vittorio Emanuele II
Presentazione del libro ITINERARIO DELLA MEMORIA
Guida ai luoghi delle stragi dei militari italiani a Cefalonia (settembre 1943)
a cura di Bruna De Paula e Paolo Paoletti (Edizioni Mephite)
pubblicato con il patrocinio della Camera del Lavoro di Avellino e di Alessandria e della Fondazione “Bruno Trentin”
- Saluti: Vincenzo Petruzziello (Segretario Generale CGIL Avellino) e Giuseppe Galasso (Sindaco di Avellino)
- Coordina: Ottavio Lucarelli (Presidente Ordine dei giornalisti della Campania)
- Introduce: Gianni Marino ( Responsabile dell’Archivio Storico della CGIL Avellino)
- Intervengono: Guido D’Agostino (Università “Federico II” di Napoli) e MIChele Gravano (Segretario Generale CGIL Campania)
- Conclude: Guglielmo Epifani (Presidente Fondazione “Bruno Trentin”)
- Partecipano inoltre: Mauro Buzzi (Segretario CGIL Alessandria), Isabella Insolvibile (Ricercatrice universitaria), Mario De Prospo (Ricercatore universitario) e, in videoconferenza da Cefalonia, Bruna De Paula (curatrice del libro e vicepresidente dell’Associazione italo-greca di Cefalonia “Mediterraneo”)
I lavori si concluderanno con la proiezione di un breve filmato, a cura di Marco Delli Gatti e Francesco Spagnoletti, sui festeggiamenti per i 150 anni de L’UNITÀ D’ITALIA organizzati dalla CGIL di Avellino.
Για οσους Ιταλους της Ιταλιας που ζουν στην Ελλαδα και ισως να μην το ξερουν.
(Το εχω ηδη αναφερει στην επιτροπη του συνεδριου)—Μετακινησεις πληθυσμου ειχαμε και απο καποιες μεγαλες ιταλικες παροικιες (προπολεμικες) της Ελλαδας. Μετα τον πολεμο οι Ιταλοι των παροικιων της Πατρας, της Κερκυρας αλλα και ορισμενοι απο Αθηνα και Θεσσαλονικη μετακινηθηκαν εν μεσω πιεσης στην Ιταλια.(δεν αναφερομαι στην Δωδεκανησο εκει ηταν ειδικη περιπτωση)
Η οικογενεια της θειας μου απο την Πατρα μου εχει πει πολλα για την μετακινηση των προς την Ιταλια και εν συνεχεια στην Φλωρεντια
—Επισης μετακινησεις πληθυσμου θεωρουνται και οι χιλιαδες πρωην ιταλοι στρατιωτες αιχμαλωτοι των Γερμανων που με καραβια πηγαιναν σε στρατοπεδα. Πολλοι δεν εφτασαν ποτε και κοιμουνται στο βυθο της θαλασσας
Και για να μην εχετε καποιοι της ιταλικης κοινοτητας ψευδαισθησεις. εννοειται οτι 60 χρονια μετα καμμια μα ΚΑΜΜΙΑ Ιταλικη επισημη αρχη εχει ασχοληθει με το θεμα.Ουτε η Ιταλικη πρεσβεια , ουτε το Ιταλικο προξενειο, ουτε το ΕλληνοΙταλικο επιμηλητηριο ουτε το Ιταλικο Ινστιτουτο – ουτε το Κομιτες της Ελλαδας ουτε οι αλλοι μεγαλοι επισημοι θεωρησαν σωστο να ασχοληθουν. Η σιωπη βοηθαει πολυ, οπως και τα μεγαλα στεφανια, οι μεγαλες γιορτες, τα μεγαλα φαγοποτια που παντα ειναι πιο χρησιμα για οσους παιζουν το παιχνιδι των δημοσιων σχεσεων. Τα λεφτα, οι θεσεις και τα διπλωματα ομως δεν κατασκευαζουν ανθρωπους.Λυπαμαι πολυ για ορισμενους που χρησιμοποιουν την ιστορια οπως τους συμφερει.Προσωπικα στεναχωριεμαι που τοσα χρονια , δεν ειχα την δυνατοτητα να καταφερω πολυ περισσοτερα και στην ιστορια της κοινοτητας μας, εστω και με υπαρχουσα κατασταση.
μανολης κασιματης-damiani Il congresso riguarda i movimenti di popolazioni in Grecia negli anni `40.
Tali movimenti riguardarono anche membri delle comunità italiane di Patrasso, Corfù, Salonicco e Atene, che in qualche modo,dietro pressione, furono costretti al rientro in Patria dopo la guerra.
Sarebbe opportuno e interessante saperne di più. Manolos ribadisce che nessuno se n` è mai occupato o ne ha mai parlato e, con amarezza, sottolinea che ancora una volta la cultura ufficiale ha preferito passare nel silenzio una pagina amara degli eventi bellici in Grecia negli anni 40 e di ciò che ne seguì.
Forse, con il passare degli anni, l`Italia riscoprirà e farà la pace con questo doloroso recente passato.
ci sono due lettere di dimissioni.una Lettera di dimissioni, di Bianca Casagrande e un altra Lettera di dimissioni, di Manolis Cassimatis
Ecco il testo di manolis Atene 11/02/2010
Signore e signori consiglieri, con questa mia rassegnole mie dimissioni da Consigliere del COMITES GRECIA.Questa mia decisione, presa dopo lunga riflessione e’ da considerare irrevocabile.
Espongo brevemente la motivazione: Dopo 11 mesi ci sono ancora delle questioni sospese e delle domande che non hanno avuto alcuna risposta. Solo un inaccettabile lungo silenzio da parte di tutti i consiglieri. – Per il Progetto di Legge n. 1360 che istituisce l’Ordine del Tricolore che interessa tutta la comunita’ italiana in Grecia e comunque non puo’ lasciare indiferente IL COMITES questa commedia. NON sono tutti uguali. La memoria e’ viva – La storia non si cancella. – Dopo 66 anni, la mia famiglia DAMIANI, aspetta il riconoscimento dello Stato Italiano. Ma quanto tempo ancora dobbiamo aspettare? Quanto ancora dovremo aspettare perche` queste persone siano riconosciute ufficialmente diffensori della liberta di stampa? Quanto tempo dovremo aspettare per calmare le anime di tutti i patrioti italiani in Grecia ? – Per i militari italiani giustiziati dai tedeschi ad Atene(in Kessariani) 1943-44. Si tratta di una raccolta di testimonianze e documenti storici della seconda guerra mondiale in Grecia. Perche` i nomi dei nostri eroi devono essere noti. Perche` tutti abbiamo un padre e una madre che ci aspettano. Perche` non ci dovrebbe essere distinzione tra eroi ufficiali e non ufficiali. Perche` la memoria (e le cerimonie) dovrebbero essere dedicate a tutti, sia noti che sconosciuti. – in tutto in mondo c e` un GIORNO DEL RICORDO – E’ inquietante constatare che non c’e’ stato un sostegno per la continuazione della mostra sulla ricerca e la collezione di documenti su “la storia degli italiani in Grecia” – E’ inquietante per me come italiano di terza generazione, constatare che fino ad oggi non si sono organizzate lezioni di lingua, storia e cultura italiana, con un costo simbolico, per tanti anziani connazionali. – Cosa offre oggi lo stato italiano per tutti gli emirganti italiani di seconda e di terza generazione, che sono nati all’ estero? – Sono preoccupato come cittadino e come tipografo per il tentativo da parte di alcuni di abolire la liberta di stampa e d’ informazione, in Italia e in Grecia. – Sono preoccupato come blogher e come cogestore del blog del comites-grecia per il decreto Alfano e la frase “obbligo di rettifica”. – l’organizzazione per la conservazione della memoria dei caduti di Cefalonia e il relativo museo, e’ in difficolta. Non bastano le grandi parole da parte delle autorita’. C’e’ bisogno di sostegno reale. – Mi domando se il comites e’ un organismo indipendente al servizio di tutti i cittadini, oppure un ente ausiliario al servizio di altre istituzioni pubbliche. – E’ inquietante il fatto che alcuni articoli della legge sul comites siano di ambigua interpretazione. – Per Alcuni Incontri Ufficiali viene coinvolta una esigua parte della comunita’ …. mi sembra che ci sia una Comunita` Ufficiale Italiana in Grecia ed un` altra comunita` “non ufficiale” . (come fosse un “altra Italia….”) Ci sono incontri ufficiali dove il Comites-Grecia era assente. Perche` non ci sono inviti ufficiali diretti non alla persona ma al Comites-Grecia e in tempo? – Come funziona il COASIT? Dove sono tutte le relative informazioni? Come fa, ad esempio un cittadino italiano a presentare una domanda di assistenza al Coasit? – Perche` non abbiamo fatto nulla per i giovani italiani in grecia, una apposita commissione per esempio? – Perche` non si organizzano delle iniziative per: l’ 8 settembre 1943, 28 ottobre 1940, 25 aprile del 1945. – Perche` dopo 11 mesi il comites-grecia non ha ancora fatto delle assemblee aperte ad Atene e alla periferia? – Perche alcune domande da parte di cittadini italiani verso il Comites ancora non hanno avuto una risposta ? ps. 1. Il giornale (magazine) dovrebbe essere aperto a tutti. Tutti i consiglieri possono inviare postare i loro articoli e senza alcuna censura. Che ci sia un sommario degli articoli tradotto in lingua greca. Soprattutto nel primo numero , tutti i consiglieri dovrebbero scrivere on curriculum personale e due parole sui loro punti di vista, idee, proposte e progetti per la nostra comunita. E ‘altresi importante e necessario che ci sia una buona colaborazione alla Commissione, ma anche tra i coordinatori del sito web, il blog e il giornale. Il Consiglio dovrebbe essere a conoscenza degli articoli. ps. 2. La legge prevede in modo analitico le dimmissioni di un consigliere. La ex/vicepresidente ha presentato le sue dimmissioni gia` dal 4 Decembre 2009 e su guesto fatto c’ e` il verbale. Non possiamo cambiare il verbale: e` una cosa illegale. Vi informo che la precedente maggioranza del Consiglio avevano votato dopo la lettera di dimissioni, e avevano accettato le dimissioni del Vicepresidente. 6 Consiglieri hanno deciso di si. Si =accettano le dimissioni della vicepresidente. 3 Consiglieri si sono astenuti (o avevano detto che sono presente.) anche quasi immediatamente, nel blog di Comites-Grecia ci sono gia 5 lettere-opinioni(positive e negative) per il fatto di dimissioni. Al blog comites tutti possono leggere e capire. Ci sono anche articoli relativi sul giornale EUREKA, AISE, politicamentecorretto e altre. Ma dopo nella riunione di gennaio la maggioranza dei consgilieri ha deciso: Non accetano le dimissioni del vicepresidente. Ma non e` una cosa strana? Io trovo in minoranza, e io non posso essere d` accordo per la pratica di maggioranza, per me fanno un grande sbaglio legale. la maggioranza di un Consiglio non puo il primo mese di accettare le dimissioni di un consigliere e il mese prossimo di nuovo, decidere di non accettarla. Per me, c’e un fattibilita inaccettabile. E un fatto diverso, le dimissioni di un consigliere con le sue ragioni e il fatto della mancanza partecipazione e la decadenza dalla carica. Anche gia` dal mese Gennaio devi essere pressente il consigliere sr G. Muzzilo e infine gia` dobbiamo scegliere nuovo/a vicepresidente. Cari, Dopo 11 mesi Il modo di funzionamento del COMITES-GRECIA , che reputo inaccettabile, deve finire adesso. Manolis Cassimatis-Damiani consigliere-Creatore di blog comites grecia nipote di un Italiano prigioniero antifasista – figlio di un Greco prigioniero partigiano la mia attivita` su temi sociali, politici, storici e culturali, per il progresso della comunita italiana e in tutto il mondo, continua sesto comites.
anche al fine della mia lettera ce` il testo:
Ripetto ancora una volta, la decisione delle mie dimissioni e` chiara e anche la mia decisione e` irrevocabile.
anche ecco la foto di una copia
e poi ecco una sorpresa.
in Giovedi 19 Maggio 2011 alla mia casa e` arivatta una lettera ufficiale dal Ambasciata italiana in greciache scrive:
…il sig Emmanouil Cassimatis venga dichiarato decaduto dall` incarico di consigliere del Comites Grecia , a far data 18 giugno 2010….
ma credo che siguramente ce` un sbaglio, sono sicuro, sono sicuro
Domenica 1 maggio 2011 il comune di Kessariani nell’ ambito delle iniziative per il 1 Maggio 1944 – 2011, 67 anni di memoria organizza una manifestazione al poligono di tiro di Kessariani, con deposizione di fiori in onore dei 200 patrioti greci uccisi il primo maggio del 1944 e di tutte le vittime dell’esercito di occupazione cadute nel poligono di tiro di Kessariani.
fotografia: Manolis Cassimatis
Per chi non lo sa, in questo poligono, a fianco dei patrioti greci, sono stati uccisi dai tedeschi nel periodo dal 29 novembre 1943 all’ 8 settembre del 1944 anche 21 italiani antifascisti, i nomi dei quali solo recentemente si sono resi noti.
La commissione degli italiani che si sono adoperati per conoscere e rendere noti i nomi degli antifascisti italiani uccisi, dopo 67 anni, depone pochi fiori in memoria, come tributo d’onore e profondo rispetto.
Onore alla resistenza nazionale greca e italiana.
Per la pace, la giustizia e la democrazia per tutti i popoli.
La storia non si cambia, la memoria e’ viva.
La commissione per la memoria degli italiani uccisi dai nazisti tedeschi:
Claudia Capone
Manolis Cassimatis-Damiani
Aspasia Damiani-Cassimatis
Alexis Kilismanis
Angelo Saracini
Ivan Surina
Δελτίο Τύπου
Την Κυριακή 1 Μαίου 2011 ο Δήμος Καισαριανής οργανωνει εκδηλωση τιμης και μνημης στο χώρο της Θυσίας.Για όσους δεν το ξέρουν στο σκοπευτήριο Καισαριανής , δίπλα στους Έλληνες πατριώτες, έχουν εκτελεστεί από τους Γερμανούς ναζιστές την περίοδο από 29/11/1943 έως 8/9/1944 και 21 Ιταλοί αντιφασίστες εκ των οποίων τα ονόματα μόλις πρόσφατα ύστερα από τόσα χρόνια έγιναν γνωστά.
Η επιτροπή των Ιταλών που αγωνίστηκε για να γνωστοποιηθούν τα ονόματα των εκτελεσμένων Ιταλών αντιφασιστών, τιμώντας την μνήμη τους μετά 67 χρόνια καταθέτει λίγα λουλούδια σαν ένα μικρό φόρο τιμής και σεβασμού.
Τιμή στην εθνική αντίσταση Ελλήνων και Ιταλών.
Για την ειρήνη, τη δικαιοσύνη και τη δημοκρατία σε όλους τους λαούς.
Η ιστορία δεν αλλάζει, η μνήμη είναι ζωντανή.
Η επιτροπή για την μνήμη των Ιταλών που εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς ναζιστές:
Κλάουντια Καπόνε
Μανόλης Κασιμάτης
Ασπασια Νταμιανι-Κασιματη
Αλέξης Κιλισμανής
Άγγελος Σαρατσίνι
ΔΗΜΟΣ ΚΑΙΣΑΡΙΑΝΗΣ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
1η Μάη 1944 – 2011 – 67 Χρόνια Mνήμης
ΘΥΣΙΑΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΛΕΥΤΕΡΙΑΣ
30 Απριλίου και 1 Μαΐου 2011
Η θυσία των 200 κομμουνιστών – πατριωτών, την Πρωτομαγιά του ’44 στον Ιερό χώρο του Σκοπευτηρίου της Καισαριανής, αποτελεί γεγονός με παγκόσμια ιστορική και πολιτική διάσταση, αφού είναι η μαζικότερη εκτέλεση παγκοσμίως, την ημέρα της Πρωτομαγιάς. Ο γερμανικός φασισμός, διέπραξε το αποτρόπαιο αυτό έγκλημα της μαζικής δολοφονίας τους, την ημέρα της Πρωτομαγιάς, θέλοντας να πλήξει τη λαϊκή αντίσταση της εργατικής τάξης
Ο Δήμος Καισαριανής θέλοντας να προσδώσει ξεχωριστή σημασία στη θυσία των «200», που αποτελεί το σημαντικότερο ιστορικό γεγονός της πόλης μας, που σηματοδοτήθηκε από τους αγώνες της εργατικής τάξης, αλλά και όλων των αγωνιστών πατριωτών που εκτελέστηκαν στο χώρο αυτό κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, καθιερώνει τη συγκεκριμένη ημέρα 1η του Μάη, ως μέρα σύμβολο αγώνα για την ελευθερία, μέρα μνήμης και τιμής στο Θυσιαστήριο της Λευτεριάς.
Έχουμε χρέος να διαφυλάξουμε στη μνήμη και στις ψυχές μας το μέγεθος της θυσίας των αγωνιστών της Λευτεριάς . Ο Δήμαρχος Καισαριανής Αντώνης Καμπάκας
ΚΥΡΙΑΚΗ 1η ΜΑΗ 2011
10:30 π.μ: Οι εκδηλώσεις θα κορυφωθούν με πορεία από την αναθηματική πλάκα «Άρη Βελουχιώτη» (τέρμα οδού Αναξαγόρα και Τσάφου), στο σημείο που ο Θανάσης Κλάρας, ο θρυλικός Άρης Βελουχιώτης, μίλησε για πρώτη φορά για ένοπλο αγώνα σε 12 Καισαριανιώτες, παλιούς του συντρόφους. Η πορεία θα καταλήξει στο χώρο της Θυσίας.Τρισάγιο, ομιλίες, Προσκλητήριο Νεκρών Ηρώων, κατάθεση στεφανιών.
Italiani militari giustiziati dai tedeschi ad Atene(in Kessariani) 1943-44
——–Nominativi identificati deceduti il 22/11/1943 in Grecia———— Soldato GALAZZI LUIGI nato a Malalbergo(BO) il 01/08/1920 Marinaio GOZZINI DANTE nato a Milano il 22/11/1924 Soldato LINDA ROMANO nato a Socchieve (UD) il 29/06/1910 Sottocapo MOSETTI ANGELO nato a Sanogna d`Isonzo(GO) il 17/07/1921 Sottocapo PAGANO SIBANTE nato a Riomaggiore (SP) il 19/07/1921 Cap.Magg.RIVA ENEA nato a Monza (MI) il 27/10/1915
——–Nominativi identificati deceduti il 6/12/1943 in Grecia——- Capitano BARNABA ERMANNO nato a Buia(UD) il 03/07//1911 Tenente DI STEFANO GIUSEPPE nato a Catania il 12/11/1912 Serg.Magg. SIRI DINO nato Como il 04/02/1917
——–Nominativi identificati deceduti il 3/02/1944 in Grecia——- Soldato ASSANELLI ANGELO nato a Fara Gera d` Adda(BG) il 17/08/1917 Brigadiere BURO GAETANO nato a Casapulla (CE) il 12/02/1918 Soldato CASATI DOMENICO nato a Lesmo (MI) il 11/02/1921 Soldato DE CICCO ANTONIO nato a Pomigliano d`Arco (NA) il 16/08/1919 Soldato DOLCE MARIANO nato a Polizzi Generosa (PA) il 04/01/1915 Aniere FERRARI PIERTO nato a Roma il 05/02/1922 Soldato GRASSELLI ALFREDO nato a Orzionuovi (BS) il 19/10/1910 Soldato LONGATO LEOPOLDO nato a Masera` di Padova (PD) il 27/04/1919 Soldato PETROLLO ANTONIO nato a a Reggio di Calabria il 06/04/1918 Soldato MILANI PIERTO nato a Roma il 05/12/1920 Soldato TORBI OTTORINO nato a Rieti il 09/08/1912
From: Difeitalia Atene Thursday, May 13,
Egr. Arch. Cav. SARACINI,
le ricerche condotte nell’ambito del Ministero della Difesa hanno permesso di reperire degli elenchi riepilogativi di militari italiani fucilati in Grecia, allegati al presente messaggio. In particolare: * l’elenco dei 6 militari deceduti il 22/11/1943 riporta 3 nominativi di fucilati nel poligono di Atene;
* l’elenco dei 3 militari deceduti il 06/12/1943 specifica che sono stati tutti fucilati nel poligono di Atene;
* l’elenco degli 11 militari deceduti il 03/02/1944 riporta 10 nominativi di fucilati nel poligono di Atene.
Il contenuto dei suddetti elenchi coincide quasi completamente con quanto segnalato nell’istanza al Presidente della Repubblica Italiana. Ritengo quindi che tali elenchi forniscano quasi tutti i nominativi da Lei richiesti.
Sono a Sua disposizione per eventuali chiarimenti.
Cordiali saluti Col. Roberto Cattaneo Ambasciata d’Italia ad Atene Addetto per la Difesa
From: Difeitalia Atene (SMD) Thursday, February 25,
Subject: Richiesta d’informazioni
Egr. Arch. Cav. SARACINI,
in merito alla richiesta dei nominativi di 20 italiani fucilati nel Poligono di Kesariani/Atene tra il 29/11/1943 ed il 8/9/1944, ho provveduto ad interpellare per iscritto la Presidenza della Repubblica, cui ho inoltrato una copia della Sua lettera del 19 novembre 2009 e documentazione allegata. Dagli accertamenti effettuati, è emerso che:
* il Commissariato Generale per le Onoranze ai Caduti in Guerra (ONORCADUTI) non dispone d’informazioni sui nominativi in argomento;
* l’Ufficio Storico dello Stato Maggiore dell’Esercito non è in possesso di documenti ufficiali sui fatti da Lei descritti.
Le allego in copia alcune pagine del libro “La resistenza dei militari italiani all’estero – Grecia continentale e Isole dello Jonio” di G. GIRAUDI, edito dal Ministero della Difesa, nelle quali si fa riferimento a fatti e persone (in particolare il Capitano Ermanno BARNABA ed il Sergente Dino SIRI) forse ricondicibili a quanto da Lei descritto.
Sono a Sua disposizione per eventuali chiarimenti.
Cordiali saluti Col. Roberto Cattaneo Ambasciata d’Italia ad Atene, Addetto per la Difesa
Documenti storici della seconda guerra mondiale in Grecia
Italiani militari giustiziati dai tedeschi ad Atene (in Kessariani) 1943-44
ricerca Manolis Cassimatis
Riguardano una raccolta di testimonianze e documenti storici della seconda guerra mondiale in Grecia. Parlano di Italiani giustiziati dai tedeschi ad Atene (in Kessariani) negli anni 1943-44.
Eccone il testo:
—————————22/11/1943———————————–
FUCILATI 6 ITALIANI per il sabotaggio, i cui nomi non sono stati comunicati.
—————————-6/12/43—————————————
……Ho l’onore di dire che la mattina del 6/12/43, nonostante
l’esercito. autorita` di occupazione in Germania e al Poligono Nazionale di
Kessariani,sono stati trasportati, *i seguenti quattro GRECI cittadini : 1)
Emmanouil Zervas, …. 2) Kalitsis Gerasimos, ….. 3) Laoudis
Michael…….4 ) Grigoroglou Stavros, ….*
Oltre a questi sono stati FUCILATI anche tre (3) MILITARI ITALIANI, dei quali non erano stati precisati i nomi. (i nomi non sono stati comunicati)
Esatta copia di Atene, 21 maggio 1947 Il Dipartimento di Polizia di Atene
La Sezione Riservata, Il Governatore John Sarantiti
——————————-3/2/44 Protocolo n. 36.——————————
Merchant In Atene, 3 febbraio 1944
La polizia U. ‘Dipartimento Verso Direzione di Policia di Atene…
Eseguibile soldati italiani in Nat. Tiro.
Ho l’onore di annunciare che la mattina di oggi sono stati FUCILATI dai militari delle forze di occupazione tedesca undici (11) SOLDATI ITALIANI al poligono nazionale di Kessariani .(i nomi non sono stati comunicati)
Un poliziotto Esatta copia 21/5/47 Il Dipartimento di Polizia di Atene
La Sezione riservata, Il Governatore John Sarantiti
——————————8/9/44————————————–
FUCILATI 46 patrioti GRECI tra i quali uno ITALIANO ed e` l’unico con il nome: Carlo Vittorio
documenti dal libro “Giustiziato sotto occupazione”
prefazione e cura di IOANNAS Tsatsou dalle versioni amici Athens 1976
22/11/1943
Εκτέλεση 6 Ιταλών για σαμποτάζ, τα ονοματα δεν ανακοινωθηκαν
6/12/43
Προς Την Αστυνομικήν Δ/νσιν Αθηνών
(Γραφείον κ. Διευθυντού) ΕΝΤΑΥΘΑ
Έκτέλεσις 4 Ελλήνων πολιτών και 3 Ιταλών.
Λαμβάνω την τιμήν να αναφέρω, ότι την πρωϊαν της 6/12/43 παρά των Στρατ. αρχών κατοχής της Γερμανίας και εις το Εθνικόν Σκοπευτήριον Καισαριανής, εξετελέσθησαν οι κάτωθι τέσσαρες Έλληνες πολίται: 1)Ζέρβας Εμμανουήλ, καταδικασθείς δια κατοχήν εκρηκτικών υλών. 2)Καλίτσης Γεράσιμος, καταδικασθείς επί κατασκοπεία. 3)Λαούδης Μιχαήλ, καταδικασθείς διότι κατείχε και διένειμε κομμουνιστικός προκηρύξεις.4)Γρηγόρογλου Σταύρος, καταδικασθείς διά κατοχήν και διανομήν κομμουνιστικών προκηρύξεων.
Εκτός των ανωτέρω εξετελέσθησαν και τρεις (3) Ιταλοί στρατιωτικοί, των οποίων δεν εδόθησαν τα στοιχεία.
Ακριβές αντίγραφον Αθήναι τη 21 Μαίου 1947 Το Εμπιστευτικόν Τμήμα
Ο Διοικητής Ιωαν. Σαραντιτης
3/2/44
Αριθ. Πρωτ. Εμπ. 36 Εν Αθήναις τη 3 Φεβ/ρίου 1944
Το ΚΑ’ Αστυνομικόν Τμήμα
Προς Την Αστυνομικήν Δ/νσιν Αθηνών
(Τμήμα Εμπιστευτικών) ΕΝΤΑΥΘΑ
Έκτέλεσις Ιταλών στρατιωτικών εις Εθν. Σκοπευτήριον.
Λαμβάνω την τιμήν να αναφέρω, ότι σήμερον την πρωϊαν εξετελέσθησαν υπό των Γερμανικών στρατιωτικών αρχών κατοχής, ένδεκα (11) Ιταλοί στρατιωτικοί εις Εθνικόν σκοπευτήριον Καισαριανής.
Ο Διοικητής
Ι. ΣΑΡΑΝΤΙΤΗΣ Αστυνόμος Α’
Ακριβές Αντίγραφον Αθήναι 21/5/47 Το Αστυνομικόν Τμήμα 8/9/44
Εκτέλεση 46 πατριωτών ανάμεσα τους και ενας Ιταλός, ο μοναδικός που γράφεται με το όνομα του Carlo Bittorio – Καρλο Βιττόριο(ιταλός)
από το βιβλίο “Εκτελεσθέντες επι κατοχής”
προλογος και φροντίδας ΙΩΑΝΝΑΣ ΤΣΑΤΣΟΥ
απο τις Οι εκδοσεις των φιλων Αθηνα 1976
L’Italia – che a parole ripudia la guerra – si è lanciata in una nuova aggressione militare, al fianco di Francia, Gran Bretagna e Stati Uniti; la quinta in vent’anni, la terza nel giro di un decennio.
I motivi? Per questa, come per altre guerre, sono chiari e precisi: la rapina di risorse energetiche e materie prime – di gas e petrolio – e gli affari delle grandi aziende e della grande finanza. L’attacco alla Libia di Gheddafi, fino a ieri “nostro miglior alleato”, rappresenta anche la possibilità di gestire un territorio-chiave, di addomesticare tutte le rivolte che stanno agitando il Nord Africa e il mondo arabo, di controllare un pezzo di mondo che si è risvegliato e cerca da sé la sua libertà.
Questo attacco ha già causato già centinaia di morti fra i libici, e tanti ancora ce ne saranno non appena l’uranio impoverito, utilizzato in questa come in tutte le altra guerre degli ultimi anni, comincerà a mostrare i suoi terribili effetti.
Come al solito, la prima vittima di ogni attacco militare è la verità:
per nascondere l’orrore della guerra e giustificare l’uso della forza abbiamo assistito alle più vecchie e trite retoriche: da un ritrovato e sfacciato spirito colonialista, alla retorica dell’ “interesse nazionale”, al ritornello della “guerra umanitaria” e, come sempre, si cerca di neutralizzare l’impatto emotivo di una nuova guerra, di farla sparire.
Giusto otto anni fa, contro analoghe menzogne, eravamo in milioni a scendere in piazza.
Oggi il silenzio di parti del movimento e della sinistra istituzionale, che si nasconde dietro alla “foglia di fico” dell’ONU, è assordante, mentre a spingere per l’intervento ci sono in prima fila il PD ed il Presidente Napolitano…
È giunto il momento di dire la nostra, mentre riscrivono la storia del Mediterraneo attraverso le bombe, la violazione dei diritti dei migranti e la continua militarizzazione del nostro e del loro territorio.
È giunto il momento di affermare che non esistono interessi “nazionali”, ma solo gli interessi degli sfruttati e dei dominati di tutto il mondo contro quelli dei dominanti e dei regimi di tutto il mondo.
È giunto il momento di proclamare che i popoli, e lo hanno manifestato con vigore in questi mesi proprio i tunisini e gli egiziani in rivolta, o si liberano da soli o non si liberano affatto.
Tutto questo lo vogliamo dire forte e chiaro proprio a Napoli, dove è appena passato il comando dell’operazione ora a guida NATO, sabato 16 aprile.
Una manifestazione che, schierandosi a fianco del popolo libico e di tutte le popolazioni in rivolta dell’area, chieda:
• La fine immediata dei bombardamenti e dell’aggressione militare.
• La fine di ogni ingerenza straniera, compresa l’ipotesi di embargo e di sequestro dei beni libici non meno criminale dell’aggressione militare.
• Il diritto d’asilo per tutti i profughi e i migranti in fuga.
• Il taglio delle spese militari e l’utilizzo di fondi e mezzi per le vere priorità sociali di un’Italia in crisi: casa, lavoro, servizi sociali, reddito garantito, provvedimenti a difesa del territorio e dell’ambiente.
Εδώ είμαστε και πάλι.
Η Ιταλία – που στα λόγια απορρίπτει τον πόλεμο - εγκαινίασε μια νέα στρατιωτική επίθεση, μαζί με τη Γαλλία, τη Βρετανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, την πέμπτη μέσα σε είκοσι χρόνια, την τρίτη μέσα σε μια δεκαετία.
Γιατί; Γι ‘αυτό, όπως και σε άλλους πολέμους, είναι σαφης και ακριβης:
Την ληστεία των ενεργειακών πόρων και των πρώτων υλών – πετρέλαιο και φυσικό αέριο – και την επιχείρηση των μεγάλων επιχειρήσεων .
Η επίθεση κατά του Καντάφι της Λιβύης, που μέχρι χθες ηταν «ο καλύτερος σύμμαχος», δινει την δυνατότητα να εχουν προσβαση για να ελεγξουν τις ταραχες της Βόρειας Αφρικής και του αραβικου κόσμου που ξυπνά και προσπαθεί για την ελευθερία του.Αυτή η επίθεση έχει ήδη προκαλέσει εκατοντάδες νεκρούς, μεταξύ των Λίβυων, και θα υπάρξουν πολλοί περισσότεροι μόλις το απεμπλουτισμένο ουράνιο που χρησιμοποιείται στους βορβαδισμους, όπως και σε όλους τους άλλους πολέμους κατά τα τελευταία χρόνια, θα αρχίσει να εμφανιζει τις τρομερές επιπτώσεις του.
Ως συνήθως, το πρώτο θύμα της οποιασδήποτε στρατιωτικής επέμβασης είναι η αλήθεια.
Για να κρύψουν τη φρίκη του πολέμου και να δικαιολογησουν τη χρήση βίας εκτος της κοινότυπου ρητορικής
ένα νεο παράτολμο πνεύμα της αποικιοκρατίας αναδυθηκε: η ρητορική του «εθνικου συμφέροντος», η χορωδία του «ανθρωπιστικού πολέμου» .Μόλις πριν από οκτώ χρόνια, για ανάλογα ψέματα, ήμασταν σε εκατομμύρια στους δρόμους. Σήμερα, τα “καθως πρεπει” κομματα και η θεσμική αριστερά κρύβονται πίσω από το «φύλλο συκής» του ΟΗΕ.Η σιωπή του κινήματος είναι εκκωφαντική, …
Είναι καιρός να πούμε οχι στο να ξαναγραφτεί η ιστορία της Μεσογείου μέσα από τις βόμβες, οχι την παραβίαση των δικαιωμάτων των μεταναστών οχι τη συνεχιζόμενη στρατιωτικοποίηση της επικράτειας.
Τώρα είναι η ώρα να πούμε ότι δεν υπάρχουν «εθνικά» συμφέροντα, αλλά μόνο τα συμφέροντα των εκμεταλλευόμενων και πρεπει να κυριάρχησουν σε όλο τον κόσμο εναντίον αυτών των κυρίαρχων καθεστώτων.
Είναι καιρός να διακηρύξουμε ότι οι λαοί που έντονα εκδηλώνονται επανάστατικα κατά τους τελευταίους μήνες Τυνήσιοι και Αιγύπτιοι ή κερδιζουν από μόνοι τους ή οχι.
Όλα αυτά θέλουμε να πούμε δυνατά και καθαρά στη Νάπολη, στην συγκεντρωση εναντια στο ΝΑΤΟ το , Σάββατο, 16 Απριλίου.Μια εκδήλωση που συμπαραστεκεται στον λαό της Λιβύης και σε ολους τους ανθρώπους της εξέγερσης.
Ζητουμε:
• Την άμεση παύση των βομβαρδισμών και της στρατιωτικής επίθεσης.
• Το τέλος της κάθε ξένης επέμβασης, συμπεριλαμβανομένης της επιλογής του εμπάργκο και της δέσμευσης των περιουσιακών στοιχείων της Λιβύης που δεν είναι λιγότερο απο μια εγκληματική στρατιωτική επίθεση.
• Το δικαίωμα στο άσυλο για όλους τους πρόσφυγες και τους μετανάστες που προσπαθούν να ξεφύγουν.
• Η μείωση των στρατιωτικών δαπανών και τη χρήση των κεφαλαίων και περιουσιακών στοιχείων στις πραγματικές προτεραιότητες της Ιταλίας σε περιοδο κοινωνικής κρίσης: σπίτι, την εργασία, τις κοινωνικές υπηρεσίες, στο εγγυημένο εισοδήμα, μέτρα για την προστασια του εδάφους και του περιβάλλοντος.
ΙΤΑΛΟΙ ΦΑΝΤΑΡΟΙ ΣΤΟΝ ΕΛΑΣ
του Γιώργη Ασούρα
Είναι γνωστό πως όταν ο λαός μας πάλευε κατά των Τούρκων για ν’ αποκτήσει την εθνική του ανεξαρτησία, πολλοί γαριβαλδινοί έσπευσαν να πάρουν μέρος στον αγώνα του και αρκετοί από αυτούς δόσαν και την Ίδια τη ζωή τους για τη λευτεριά και την ανεξαρτησία του λαού μας, παλεύοντας με ηρωισμό στο πλευρό του. Οι υπέροχες αυτές παραδόσεις των Ιταλών πατριωτών – διεθνιστών εκδηλώθηκαν με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο όταν ο λαός μας πολεμούσε με το όπλο στο χέρι ενάντια στους φασίστες επιδρομείς του Μουσολίνι και του Χίτλερ, για την κατάκτηση της Λευτεριάς του και την υπεράσπιση της εθνικής του ανεξαρτησίας. Μου έτυχε να γνωρίσω από κοντά τέτοιους νέους Γαριβαλδινούς στον ιταλό – ελληνικό πόλεμο 1940 – 1941, μα ιδιαίτερα στα χρόνια της Εθνικής μας Αντίστασης, όταν ο λαός μας σύσσωμος ξεσηκώθηκε για να διώξει τους ξένους κατακτητές.
Ηταν οι πρώτοι διακόσιοι Ιταλοί, που πιάσαμε τον Νοέμβρη του 1940, χωρίς καμιά αντίσταση στο Σιάστη, κοντά στο χωριό Παρακάλαμο της Ηπείρου. Τους ρωτούσαμε τότε γιατί μας πολεμούσαν. Η απάντηση ήταν: «Εμείς δεν πολεμάμε, είμαστε αδέρφια με τους Ελληνες, δεν θέλουμε πόλεμο, ας όψεται ο Μουσολίνι που μας έστειλε, θα πολεμήσουμε ενάντια στο φασισμό», έλεγαν…
Ετσι ήταν, δεν πολεμούσαν, γιατί βλέπανε ότι ο πόλεμος αυτός ενάντια στην Ελλάδα ήταν άδικος. Ομως είχε επικρατήσει τότε η ιδέα πως οι Ιταλοί γενικά δεν πολεμούνε. Αυτό, φυσικά, δεν ήταν σωστό, όπως έδειξαν τα πράγματα.
Πριν ακόμα από τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας, Ιταλοί φαντάροι άρχισαν να περνούν στις γραμμές του ΕΛΑΣ. Τον Αύγουστο του 1943 τρεις Ιταλοί φαντάροι με τον οπλισμό τους έφυγαν κι αυτοί μαζί μας από την Τρίπολη για το 11 ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ. Αργότερα με τη συνθηκολόγηση ένα μεγάλο μέρος του ιταλικού στρατού κατοχής στην Πελοπόννησο πήρε το δρόμο για το βουνό. Το ατύχημα, όμως, ήταν πως, έφυγαν άοπλοι, γιατί δεν τους επέτρεπαν να φέρουν οπλισμό ορισμένοι μελανοχίτωνες αξιωματικοί. Και στο 6ο επίσης Σύνταγμα του ΕΛΑΣ ήλθαν 100 άοπλοι Ιταλοί φαντάροι. Η πλειοψηφία τους ζητούσε να τους δώσουμε όπλα να πολεμήσουν μαζί μας ενάντια στους χιτλεροφασίστες. Αυτό, φυσικά, ήταν αδύνατο τότε, γιατί δεν είχαμε διαθέσιμα όπλα. Δόσαμε όπλα μόνο σε πέντε από αυτούς και άλλους πέντε τους είχαμε άοπλους με προοπτική να χτυπήσουμε τους Γερμανούς να πάρουμε όπλα για να οπλιστούν κι αυτοί μαζί με τους δικούς μας, που αρκετοί ήταν άοπλοι ακόμα. Οι υπόλοιποι στάλθηκαν στις οργανώσεις και βοηθούσαν τον κόσμο σε αγροτικές δουλειές. Δώσαμε όπλο στον Τζίμη, στο Τζοβάνι, στον Αντζελο, στον Πιέτρο και στο Βιττόριο, μόνον τα ονόματα τους μου έμειναν στη μνήμη κι αυτά Ίσως όχι όλα σωστά! Ηταν κατενθουσιασμένοι και φιλούσαν τα όπλα τους από τη χαρά τους, τα καθάριζαν και έστηναν το τραγούδι «Αβάντι πόπολο… παντιέρα ρόσα τριομφερά…». Αθελα τότε μου έρχονταν στο νου οι Ιταλοί που πιάσαμε αιχμάλωτους στη Σιάστη, που πέταξαν τα όπλα κάτω και ήρθαν σε μας με τα χέρια ψηλά, αιχμάλωτοι πια. Τώρα ζητούσαν όπλα, τα πήραν και τα φιλούσαν, τα φιλούσαν και ορκίζονταν πως θα τα τιμήσουν. Ηξεραν να ξεχωρίζουν πότε πρέπει να πετάνε το όπλο και πότε πρέπει να το παίρνουν, να το φυλούν και να το χρησιμοποιούν όπως και όπου χρειάζεται.
Σκιτσα του ζωγραφου Δημητρη Μεγαλίδη που απεικονιζουν Ιταλους στρατιωτικους που περασαν στις ανταρτικες μοναδες του ΕΛΑΣ
Δεν υπήρχε μάχη των τμημάτων μας, του 6ου Συντάγματος, του ΕΛΑΣ που να μην παίρνουν μέρος, πολεμώντας σαν λιοντάρια στην πρώτη γραμμή δίπλα στους ελασ’ιτες. Ο Τζίμη τραυματίστηκε δύο φορές, μια στις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις των Γερμανών τον Ιούνη 1944 και τη δεύτερη στις επιχειρήσεις του παραλιακού τομέα Κορινθίας ενάντια στις σιδηροδρομικές μεταφορές των χιτλεροφασιστών. Τέλος έπεσε ηρωικά στη μάχη του Αχλαδόκαμπου Αργολίδας, πολεμώντας μαζί με τους ελασίτες ενάντια στους χιτλεροφασίστες και τους ντόπιους συνεργάτες τους, το Σεπτέμβρη του 1944, όταν άρχισαν να αποχωρούν από την Πελοπόννησο κάτω από τα κτυπήματα του ΕΛΑΣ. Τα τελευταία του λόγια πριν πεθάνει ήταν: «στείλτε γράμμα στους παρτιζάνους της Ιταλίας πως κι εγώ πεθαίνω για την Ίδια υπόθεση στην Ελλάδα…». Με σφιγμένη από πόνο καρδιά κηδέψαμε πιο πέρα από το πεδίο της μάχης τον Τζίμη, που έπεσε ηρωικά σαν τους γαριβαλδινούς πατριώτες του πολεμώντας ενάντια στο φασισμό για τη λευτεριά της Πατρίδας μας.
Ο Τζιοβάνι και οι άλλοι συμπατριώτες του που υπηρετούσαν στα τμήματα μας ξεχώριζαν πάντα για τη δράση τους, την παλικαριά τους. Αφοβοι προχωρούσαν στην επίθεση και ρίχνονταν με λύσσα στην έφοδο μαζί με τους ελασίτες ενάντια στους χιτλερο-φασίστες κατακτητές. Πήραν μέρος στη μάχη της Ντούσιας, της Στυμφαλίας και στις μάχες του παραλιακού τομέα Κορινθίας. Πολεμούσαν ενάντια στο φασισμό. Είχαν λόγους να’ πολεμούνε με τέτοιο μίσος. Είκοσι χρόνια φασισμού στην Ιταλία ήξεραν τι κόστισε στον ιταλικό λαό. Να γιατί δεν πολεμούσαν το 1940 ενάντια στο λαό μας, όταν τους έστελνε ο Μουσολίνι να κάνουν έναν «περίπατο στην Αθήνα». Να γιατί μέσα στις ευνοϊκές συνθήκες που δημιουργήθηκαν τότε με τις νίκες των σοβιετικών στρατιών στο Ανατολικό και των συμμάχων στην Αφρική και την ίδια την Ιταλία ,και οδήγησαν στη συνθηκολόγηση της Ιταλίας, άλλοι Ιταλοί φαντάροι πέρασαν αντάρτικο στην πατρίδα τους, άλλοι, που βρέθηκαν σαν στρατός κατοχής στις άλλες χώρες, όπως στην Ελλάδα, πέρασαν στον ΕΛΑΣ, άλλοι άοπλοι και άλλοι οπλισμένοι και συνέχισαν τον αντιφασιστικό τους αγώνα παίρνοντας μέρος στην πάλη που διεξήγαγε ο λαός μας οργανωμένος στο ΕΑΜ.
Μα τέτοια παραδείγματα δεν έχουμε μόνον από το 11 ο και το 6ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ. Σε όλα τα ελασίτικα Συντάγματα της Πελοποννήσου και της υπόλοιπης Ελλάδας υπήρχαν Ιταλοί, που πολέμησαν με άφθαστο ηρωισμό ενάντια στο χιτλεροφασισμό.
In allegato locandina evento “ITALIANI di CEFALONIA -ΙΤΑΛΟΙτηςΚΕΦΑΛΟΝΙΑΣ – ITALIANS in KEFALONIA” mostra storico-documentaria, artistica e fotografica, in esposizione dal 22 gennaio al 28 febbraio presso il MUSEO STORICO della LIBERAZIONE di via Tasso in ROMA. Inaugurazione sabato 22 gennaio alle ore 17,00.
Aφίσα της εκθεσης “ΙΤΑΛΟΊ τηςΚΕΦΑΛΟΝΙΑ” από 22 Ιανουαρίου έως 28 Φεβρουαρίου το Ιστορικό Μουσείο της ΑΠΕΛΕΥΘΈΡΩΣΗΣ στη ΡΏΜΗ.
Αρχισαν να καταφθάνουν στην επαναστατημένη Ελλάδα το θέρος του 1821 και συνολικά ήλθαν 137. Οι πιο πολλοί κατάγονταν από την Σαρδηνία και από την Νεάπολη-Σικελία. Στα πεδια των μαχών έπεσαν 42 Ιταλοί πατριώτες ενώ στην μάχη του Πέτα της Άρτας στις 4 Ιουλίου 1822 χάθησαν 18.Επισης πάνω από 20, μετά την απελευθέρωση εντάχθηκαν στην Ελληνική κοινωνία και εμειναν εως το τέλος.
Μικέλε Γκράμσι -Michele Gramsi απο την Νεάπολη.
Υπηρέτησε στο στρατό της ως Λοχαγός Πυροβολικού. Με την έναρξη της Επαναστάσεως, αποβιβάσθηκε την 1η Μαΐου 1821 στην Καλαμάτα με άλλους 9 πυροβολητές, τους οποίους έφερε με έξοδά του και κατατάχθηκε με τον βαθμό του Λοχαγού στο υπό τον Μπαλέστ Τακτικό Σώμα. Ακολούθωςπήρε μέρος στην πολιορκία του Ναβαρίνου από 15 Μαΐου μέχρι 16 Ιουνίου 1821, στις 5 Νοεμβρίου 1821 βρέθηκε στο Ναύπλιο και έλαβε μέρος στην ανεπιτυχή επίθεση για την κατάληψη του Παλαμηδίου, όπου στις 4 Δεκεμβρίου τραυματίσθηκε. Στις 10 Απριλίου πήγε με εντολή του Υπουργείου Πολέμου σε νησιά του Αιγαίου και εκεί στρατολόγησε 282 άνδρες. Εν συνεχεία, ως Τχης έλαβε μέρος στις μάχες που δόθηκαν τον Ιούλιο 1822 κατά της στρατιάς του Δράμαλη στο Άργος, στα Δερβενάκια και στην Κόρινθο, ενώ στις 5 Σεπτεμβρίου 1822, συμμετείχε στην πολιορκία του Ναυπλίου. Στις 8 Δεκεμβρίου 1823 το Εκτελεστικό Σώμα εγγράφως εξέφρασε στον Γκράμσι την ευγνωμοσύνη και τις ευχαριστίες του. Στις 3 Μαΐου 1824 διορίσθηκε προσωρινός φρούραρχος του Νεοκάστρου . Στις 2 Δεκεμβρίου 1825 πήρε μέρος στην δεύτερη πολιορκία της Τριπολιτσάς και συμμετείχε υπό τον Γ. Καραϊσκάκη στις μάχες περί την Ακρόπολη των Αθηνών . Στις 4 Φεβρουαρίου 1826 ονομάσθηκε αρχηγός της πυροβολικής στο στρατόπεδο της Αττικής. Στα χρόνια του Καποδίστρια συνέχισε να προσφέρει τις υπηρεσίες του ενώ η εν Άστρει το 1823 Εθνική Συνέλευση τον «ανέδειξε Συνταγματάρχην». Ο Γκράμσι πέθανε σε ηλικία 86 ετών το1873 στην Ελλάδα Κόμης/Συνταγματάρχης Σταράμπα -Staraba απο την Σικελία.
Είχε υπηρετήσει στο Στρατό του Ναπολέοντα.Ο Σταράμπα με άλλους τριάντα ξένους προωθήθηκαν στις 12 Νοεμβρίου στο Άργος και στις 3 Δεκεμβρίου έλαβαν μέρος στην άτυχη απόπειρα για την κατάληψη του Παλαμηδίου στο Ναύπλιο. Αντισυνταγματάρχης Πιέτρο Ταρέλλα -Pietro Tarella από το Τορίνο.
Είχε υπηρετήσει με το βαθμό του Τχου στο Επιτελείο του Αντιβασιλέα της Ιταλίας Ευγενίου Μπωαρναί και εν συνεχεία ως Ανχης στο Στρατό του Πεδεμοντίου. Αντισυνταγματάρχης Αντρέα Ντάνια -Andrea Dania από την Γενοβα.
Απόμαχος Αξκός των Ναπολεόντειων Πολέμων, πρωην Τχης του 12ου Συν/τος Δραγώνων.
Και οι δύο θα πέσουν στην μάχη του Πέτα της Άρτας στις 4 Ιουλίου 1822.Ο μεν Ταρέλλα διοικούσε το Τακτικό Σώμα, ενώ ο Ντάνια είχε τεθεί επικεφαλής του ενός εκ των δύο Λόχων των Φιλελλήνων. Τχης, Γκουμπερνάτι -Gubernati από το Πεδεμόντιο.
Παλαιός Λοχαγός της Ιταλικής φρουράς του Μ. Ναπολέοντα. Ήρθε στην Ελλάδα αμέσως με την έναρξη του Αγώνα και ανέλαβε τα καθήκοντα του Υποδιοικητού του Τακτικού Σώματος υπό τον Μπαλέστ, με τον βαθμό του Τχου. Έλαβε μέρος στην πολιορκία της Τριπολιτσάς και στην ανεπιτυχή απόπειρα του Παλαμηδιού, όπου τραυματίσθηκε βαριά. Κατά τη μάχη του Πέτα διασώθηκε. Στην συνεχεία πήρε μέρος στην πολιορκία του Ναυπλίου και συνετέλεσε στην εκπόρθηση του Παλαμηδιού στις 30 Νοεμβρίου 1822. Κόμης Σαντόρρε Σανταρόζα -Santorre Santarosa από το Σαβιλιάνο της Σαβοΐας.
Είχε πρωταγωνιστήσει στην επανάσταση του Πεδεμοντίου το 1821 και είχε χρηματίσει Υπουργός Στρατιωτικών στη βραχύβια επαναστατική κυβέρνηση. Μετά την αποτυχία του κινήματος, καταδικάσθηκε σε θάνατο και αναγκάστηκε να καταφύγει στην Γαλλία και ακολούθως στην Αγγλία. Ο Σανταρόζα με τον επιστήθιο φίλο του Κολένιο τον Δεκέμβριο του 1824 βρίσκονταν στο Ναύπλιο. Λίγο αργότερα, μαζί με τον Κολένιο πήρε μέρος ως απλός στρατιώτες στην εκστρατεία του Γεωργίου Κουντουριώτη κατά του Ιμπραήμ Πασά στην Δυτική Πελοπόννησο την άνοιξη του 1825. Συμμετείχε στην άτυχη μάχη στο Κρεμμύδι στις 7 Απριλίου 1825 και ακολούθως με τον Κολένιο μπήκε στο φρούριο του Νεοκάστρου και εν συνεχεία κατέφυγαν στη Σφακτηρία. Εκεί, στις 8 Μαΐου και αφού αρχικά αποκρούσθηκαν οι επανειλημμένες αποβατικές προσπάθειες των Αιγυπτίων, ο Σανταρόζα πολεμώντας στην πρώτη γραμμή τραυματίσθηκε σοβαρά, αρνήθηκε να παραδοθεί και βρήκε ηρωικό θάνατο. Το πτώμα του αναγνωρίστηκε αργότερα από το φίλο του Κολένιο. Κολλένιο -Giacinto Collegno απο το Τορίνο.
Υπηρέτησε ως Αξκός αρχικά στο στρατό του βασιλείου της Νεαπόλεως και αργότερα σταυλάρχης του βασιλέα της Σαρδηνίας. Συμμετείχε στους Ναπολεόντειους Πολέμους ως Αξκός Πυροβολικού. Πήρε μέρος ακολούθως στην επανάσταση του Πεδεμοντίου το 1821 Έφθασε με τον Σανταρόζα τον Δεκέμβριο του 1824 στην επαναστατημένη Ελλάδα, στο Ναύπλιο και ακολούθως πήρε μέρος μαζί με τον Σανταρόζα σε όλες τις μάχες . Το 1845 θα εγκατασταθεί στην Ιταλία, όπου θα αναλάβει διάφορα αξιώματα Συνέγραψε ενδιαφέρον βιβλίο υπό τον τίτλο «Ημερολόγιο της Πολιορκίας του Ναυαρίνου, Τορίνο 1857 (Diario dell’ assedio di Navarino, Torino 1857).
Στις 24 Δεκεμβρίου του 1824, αποβιβάζεται στο Μεσολόγγι ο Λόρδος Βύρων με την ακολουθία του, η οποία περιλάμβανε και τους Ιταλούς, Κόμητα Πιέτρο Γκάμπα -Conte Pietro Gamba από τη Ραβέννα ως γραμματέα και υπασπιστή του, καθώς και τον Ιατρό Φραντζέσκο Μπρούνο -Francesco Bruno από την Σαρδηνία. Ραζιέρι -Rasieri από το Πεδεμόντιο.
Σπούδασε οχυρωματοποιός και νεότατος έφθασε στο Μεσολόγγι στις 11 Μαΐου 1825. Συνεργάσθηκε στην οχύρωση του φρουρίου με τον Έλληνα Μιχαήλ Κοκκίνη, ομως σκοτώθηκε στις 20 Ιουνίου 1825. Πασκουάλε Τζιακομούτζι -Pasquale Giaccomuzzi από την Σαρδηνία
Παλαίμαχος των Ναπολεόντειων Πολέμων, είχε χρηματίσει υπαξιωματικός πυροβολικού στο Πεδεμόντιο. Ήλθε στην Ελλάδα στις 4 Ιουλίου 1825 και στις 6 Αυγούστου κατατάχθηκε στο Τακτικό Σώμα του Φαβιέρου ως Υπολοχαγός. Εν συνεχεία,υπηρετησε στο Μεσολόγγι απο την 1η Σεπτεμβρίου 1825 μέχρι και την Έξοδο της Φρουράς στις 10 Απριλίου 1826. Την 1η Οκτωβρίου 1827 εγινε σε Λοχαγός. Μετά την απελευθέρωση παρέμεινε στην Ελλάδα και πέθανε στο Ναύπλιο στις 25 Ιανουαρίου 1845. κόμης Γιούλιο Πόρρο -Julio Porro απο το Μιλάνο, φίλος του Σανταρόζα.
Είχε πάρει μέρος στην αποτυχούσα επανάσταση το 1821. Ήλθε στη Ελλαδα τον Ιανουάριο του 1825 και στις 24 Ιανουαρίου 1826 διορίσθηκε «Γενικός φροντιστής των τακτικών στρατευμάτων». Πριν αναχωρήσει περί τα τέλη του 1828 παρέλαβε έγγραφο πιστοποιήσεως των υπηρεσιών από την Ελληνική Κυβέρνηση.Πέθανε στο Μιλάνο το 1860. Σχης Βιντσέντζο Πίζα Vincenzo Pisa απο την Ναπολι.
Είχε πολεμήσει το 1800 στη μάχη του Μαρέγκο και είχε πληγωθεί. Αργότερα,το 1821 είχε πάρει ενεργό μέρος στην επανάσταση της πατρίδας του . Ηλθε στην Ελλάδα με άλλους 16 Ιταλούς Φιλέλληνες περί τα τέλη του 1825. Στις 27 Ιανουαρίου 1826 επικεφαλής 93 ξένων εθελοντών, εντάχθηκε στο υπό τον Φαβιέρο Τακτικό Σώμα στο Ναύπλιο. Τον Φεβρουάριο του 1828 διορίσθηκε Πολιτάρχης του Ναυπλίου. Τον Ιούλιο του 1828 η Δημογεροντία του Ναυπλίου τον πολιτογράφησε ως «επαξίως συμπολίτην των». Αρχές Ιανουαρίου 1829, ο Πίζα διορίσθηκε Αρχηγός του Στρατού «κατά την Δυτική Ελλάδα», προαχθείς στον βαθμό του Υποστρατήγου, Εγινε Στρατιωτικός Διοικητής Αθηνών και Πειραιώς. Πέθανε στην Αθήνα στις 16 Ιουλίου 1837. Είχε συγγράψει την «Σύνοψη των αγώνων του Τακτικού Σώματος» Γκιουζέπε Ραζαρόλλι -Giuseppe Rosarolli, από την Νεάπολη.
Ηταν Στρατηγός Διοικητής Μεραρχίας υπό τον Μυρά κατά την Γαλλική κυριαρχία του βασιλείου της πατρίδας του. Ήλθε στην Ζάκυνθο το 1823 Βιντσέντζο Γκαλλίνα -Vincenzo Gallina από το Πεδεμόντιο.
Γνώστης διαφόρων Συνταγμάτων, συνεργάσθηκε με τον πολιτικό Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο για τη σύνταξη του πρώτου Ελληνικού Καταστατικού Χάρτου του «Νόμου της Επιδαύρου» την 1η Ιανουαρίου 1822. Στον Γκαλλίνα απονεμήθηκε ειδικό παράσημο βραβείο. Αλερίνο Πάλμα -Conte Alerino Palma δικηγόρος από την Σαρδηνία.
Αρχικά συμμετέσχε σε στρατιωτικές επιχειρήσεις, και εν συνεχεία παρείχε τις υπηρεσίες του στον δικαστικό τομέα. Τον Ιανουάριο 1826 πρότεινε στη Διοίκηση τη σύσταση Συμβουλίου της Επικρατείας. Τον ίδιο χρόνο στην Υδρα, με εκδότη τον Ιταλό Φιλέλληνα Ιωσήφ Κιάππε ο Πάλμα κυκλοφόρησε βιβλίο, που μεταφράσθηκε και στα Ελληνικά υπό τον τίτλο «Κατήχησις πολιτική εις χρήσιν των Ελλήνων», Υδρα 1826. Λίγο αργότερα εξέδωσε στο Λονδίνο το 1826 τα βιβλία «Περίληψη της ναυτικής εκστρατείας του Λόρδου Κόχραν» και «Οι Ελληνικές διεκδικήσεις σε δύο γράμματα» Ο Πάλμα έγινε μέλος του Αρείου Πάγου και πέθανε στην Σύρο το 1851. Ιωσήφ Κιάππε -Joseph Ciappe.
O Kιάππε ήλθε στις αρχές του 1820 στην Υδρα και εξάσκησε το επάγγελμα του «διδασκάλου διαφόρων διαλέκτων». Με την έναρξη του αγώνα στην Υδρα, στις 18 Απριλίου 1821, ζήτησε να αγωνισθεί και τελικά έλαβε μέρος στις κατά θάλασσαν επιχειρήσεις με το πλοίο «Αγαμέμνων». Από το 1821 εως το1824 ανέλαβε τα καθήκοντα του πρώτου γραμματέα της κοινότητας της Υδρας και κατόπιν ανέλαβε την έκδοση της σημαντικής εφημερίδας «Ο Φίλος του Νόμου». Στις 7 Μαρτίου 1828, ο Κιάππε εγκαταστάθηκε στην Αίγινα, όπου τότε ήταν η έδρα της Κυβερνήσεως, εκδίδοντας την εφημερίδα «Η Ελληνική Μέλισσα». Τζιοβάννι Μπρούνο -Giovanni Bruno. Ιατρός από το Παλέρμο που αρχικά το 1821 δραστηριοποιήθηκε στην Καλαμάτα, Τρίπολη, Κόρινθο και αργότερα το 1827 διορίσθηκε στο νοσοκομείο του Τακτικού Στρατού στα Μέθανα. Νικολό Αντζελόττι -Nicolo Angelotti, ιατρός χειρούργος ο οποίος από το 1821 και μέχρι το 1828 προσέφερε τις ιατρικές του υπηρεσίεςς αφιλοκερδώς. Φρανσουά Μπρούνο -Francois Bruno.Ιατρός από την Σαρδηνία της ακολουθίας του Λόρδου Βύρωνα. Είχε εκδώσει κείμενο με χρήσιμες οδηγίες υγιεινής για τους στρατιώτες
Στα επομενα χρονια έχουμε ξανά Ιταλους φιλέλληνες με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον Στρατηγό Ριτσιόττι Γαριβάλδη -δευτερότοκο υιό του Γκιουζέππε Γαριβάλδη- ο οποίος με ενόπλο σώμα, τους γνωστούς ερυθροχιτώνες Γαριβαλδίνους, έλαβε μέρος στον ατυχή Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897 και εν συνεχεία στον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο 1912/1913.
Relitti di navi che trasportano militari italiani prigionieri dai nazisti tedeschi.
(1943-1944)
-IL MAR IONIO (4)
28 settembre 1943 – Nome della nave: piroscafo ARDENA da Argostoli (720 persi / morti)…..affonda su una mina sganciata da aerei britannico il piroscafo tedesco ARDENA, che aveva a bordo 840 soldati italiani. I morti furono 720, più 59 del 120 soldati tedeschi loro carcerieri.
11 ottobre 1943 – Nome della nave: Motonave ROSSELLI da Corfù a Patrasso.
(1300 persi / morti)
13 ottobre 1943 – Nome della nave:piroscafo MARIA AMALIAex MARGUERITA da Argostoli alla Grecia continentale (544 persi / morti)…silurato ed affondato dal sommergibile britannico TROOPER il piroscafo italiano MARIA AMALIA (ex francese MARGUERITE) con 900 prigionieri italiani a bordo. I morti furono 544, quelli tedeschi non noti.
Jennaio 1944 – Nome della nave: motovedetta ALMA (300 persi / morti)…silurato e affondato dal sommergibile britannico TORBAY la motovedetta italiana ALMA, con 100 dei 200 soldati che trasportava.
Da Dodecaneso (2)
23 settembre 1943 – Nome della nave: piroscafo DONIZETTI da Rodi a Grecia continentale
(1584 persi / morti ).
12 Febbraio 1944 - Nome della nave: piroscafo ORIA da Rodi a Pireo.
(4.062 persi / morti)
27 novembre 1943 - Nome della nave: PALMA da Samos.
Nel 1100 i tedeschi si trasferì PALMA (equipaggio) e prigionieri italiani.
da Creta (3)
18 ottobre 1943 – Nome della nave: n.c. SINFRA da Creta a Pireo.
(1850 persi / morti)
8 febbraio 1944 - Nome della nave:piroscafo PETRELLA (ex Capo Pino-ex Aveyron) da Creta a Pireo.
(2645 persi / morti)
4 Marzo 1944 – Nome della nave: SIFNOS da Creta/Suda ad Milo
(59 persi / morti)
novembre 1943 Nome della nave: A.A. Kal 89 da Scapranto a Creta
novembre 1943 Nome della nave: C.SA 38 da Scapranto a Creta
ΝΑΥΑΓΙΑ ΜΕ ΙΤΑΛΟΥΣ ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΓΕΡΜΑΝΟΥΣ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΛΑΓΗ (1943-1944)
- στο ΙΟΝΙΟ ΠΕΛΑΓΟΣ (4) ARDENA απο το Αργοστολι στις 28 Σεπτεμβρη 1943 (720 νεκροί) ROSSELLI απο Κερκυρα προς Πατρα στις 11 Οκτωβρη 1943 (1300 νεκροί) MARGUERITΕ απο Αργοστολι προς ηπειρωτική Ελλάδα στις 13 Οκτωβρη 1943 (544 νεκροί) ALMA τον Ιανουαριου 1944 (300 νεκροί)
-απο τα ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ (2) DONIZETTI απο Ροδο προς ηπειρωτική Ελλάδα στις 23 Οκτώβρη 1943 (1584 νεκροί) ORIA απο Ροδο προς Πειραια στις 12 Φλεβάρη 1944 (4062 νεκροί)
PALMA απο Σάμο στις 27 Νοεμβρη 1943 μετέφερε 1100 Γερμανούς (πλήρωμα) και Ιταλούς αιχμαλώτους
- απο την ΚΡΗΤΗ (3) SINFRA απο Κρητη προς Πειραια στις 18 Οκτωβρη 1943
(1850 νεκροί) PETRELLA απο Κρητη προς Πειραια στις 8 Φλεβαρη 1944
(2645 νεκροί) SIFNOS απο Σουδα/Κρητη προς Μηλο στις 4 Μάρτη 1944
(59 νεκροί)
Monumento in Kalivia naufragio nave Oria
Appello al Consolato e all’Ambasciata Italiana ad Atene per la realizzazione di un monumento ai caduti italiani a Kalivia
- Al Sig. Ministro dell’Interno On.le Roberto Maroni
ROMA
- Al Presidente dott.ssa Mercedes Bresso
- Al Segretario dott. Vincenzo Menna sede Nazionale AICCRE
ROMA
e,p.c. dott. Petros Fillippou Sindaco di Kalivia Atene (Grecia)
Oggetto: Monumento in memoria del naufragio della nave Oria. – Richiesta del Sindaco di Kalivia del 10.10.2005 – Trasmissione O.d.G. di sollecito del Consiglio Comunale di Crispiano (Ta).
Si invia in allegato l’O.d.g. approvato all’unanimità dal Consiglio Comunale di Crispiano (Taranto) con atto n. 71 del 03.11.2009, con il quale si chiede alle Autorità in indirizzo, un autorevole interessamento nei confronti dell’Ambasciata e del Consolato italiano ad Atene, acchè venga riscontrata la richiesta di autorizzazione del Sindaco di Kalivia, che legge per conoscenza dott. Petros Filippou, presentata il 10.10.2005 riguardante la realizzazione nel suo Comune di un Monumento in memoria del naufragio forzoso della nave Oria, provocato il 4 febbraio 1944, in cui perirono tragicamente 4100 soldati italiani. Ritenendo lodevole l’iniziativa del collega sindaco greco e meritevole di accoglimento la proposta di erigere un monumento là dove tanti italiani hanno perso la vita, chiedo un Vs. significativo intervento presso gli Organi suddetti, diretto ad onorare la memoria di tanti ns. connazionali, deceduti nel maggior disastro marittimo avvenuto nel Mediterraneo . Confidando nella sensibilità di tutte le Autorità in indirizzo, si resta in fiduciosa attesa di un positivo esito alla richiesta del Sindaco di Kalivia.
Ringraziando fin d’ora, porgo distinti saluti.
Il Sindaco
Dott. Giuseppe Laddomada
0.d.g.: Monumento in Kalivia in memoria del naufragio della nave Oria. Il Consiglio Comunale
Premesso:
Che in data 10.10.2005 è stata presentata dal Comune di Kalivia una richiesta all’Ambasciata e al Consolato Italiano ad Atene, con la quale il Sindaco Petros Filippou, chiede l’autorizzazione per la realizzazione, nella stessa cittadina greca, di un Monumento in memoria del naufragio della nave Oria, verificatosi nel febbraio 1944 in cui persero la vita oltre 4100 soldati italiani;
Che in occasione dell’incontro preparatorio al Gemellaggio, svolto nel Comune di Kalivia il Sindaco Filippou ha lamentato la mancanza di riscontro da parte dei due autorevoli Uffici di rappresentanza italiana, nonostante i solleciti inoltrati;
Che in sede di approvazione del protocollo di intesa per il Gemellaggio suddetto da parte del Consiglio Comunale di Kalivia svolto il 30 agosto 2009, di comune accordo, si è ritenuto di impegnare la delegazione italiana ad informare dell’iniziativa il Consiglio Comunale di Crispiano, al fine di approvare un o.d.g. per sollecitare i signori Ambasciatori e Console italiani ad Atene a prendere in esame, e con cortese sollecitudine, la richiesta di che trattasi, auspicando un riscontro positivo per la realizzazione di un Monumento in Kalivia, in memoria della tragedia del mare avvenuta durante la forzosa evacuazione dall’isola di Rodi da parte dei tedeschi;
Ritenuto di sottoporre all’attenzione dei signori Consiglieri Comunali di Crispiano, per l’approvazione, il presente o.d.g. da inviare per un loro autorevole intervento a favore della richiesta del Comune greco di Kalivia, al Presidente della Repubblica Italiana on.le Napolitano, al Sig.r Ministro degli Esteri on.le Frattini, al Ministro dell’Interno on.le Maroni, all’AICCRE Nazionale Roma — Presidente Bresso e Segretario dott. Vincenzo Menna e per conoscenza al Sindaco di Kalivia
Evidenziata
La tragicità dell’evento, considerato il maggior disastro marittimo mai ‘avvenuto nel Mediterraneo e la necessità di rendere omaggio ai tanti Caduti;
All’unanimità di voti di tutti i consiglieri presenti e votanti
Approva
l’o.d.g. così come formulato nel presente documento da inviare alle Autorità e Organi suindicati
«Approvazione ordine del giorno – sollecitazione riscontro richiesta realizzazione Monumento in Kalivia in memoria del naufragio della nave Oria »
In occasione dell’incontro preparatorio al Gemellaggio svolto a Kalivia nei giorni 28 agosto – 1° settembre scorsi, è stato sottoscritto dai due Sindaci italo-greco, dott. Giuseppe Laddomada e dott. Petros Filippou un protocollo d’intesa approvato dal Consiglio Comunale ellenico riguardante, tra l’altro, la richiesta all’Ambasciata e al Consolato Italiano ad Atene del Sindaco di Kalivia per la realizzazione di un Monumento nella stessa cittadina greca, in memoria del naufragio forzoso della nave Oria, provocato nel febbraio 1944 in cui persero la vita oltre 4000 soldati italiani;
Considerato che la richiesta, di cui si allega copia, è stata presentata il 10.10.2005 e che nonostante i successivi solleciti a tutt’oggi non è pervenuto alcun riscontro al Comune di Kalivia; Considerato che dall’Orla, si legge nel libro di Achille Rastelli “Torpediniere (ex Ct.) Tipo Pattison e Orlando” edito da Ermanno Albertelli, riusciranno a raggiungere la terra solo 21 italiani, 6 tedeschi e 1 greco; morirono 15 tedeschi, tutto l’equipaggio e circa 4100 soldati italiani, il maggior disastro marittimo mai avvenuto in Mediterraneo”;
Ritenuto di condividere l’iniziativa e di sottoporre al Consiglio l’approvazione di un ordine del giorno, per un sollecito riscontro, da inviare oltre che all’Ambasciata e al Consolato Italiano ad Atene, al Sig. Presidente della Repubblica Italiana on.le Giorgio Napolitano, al Sig. Ministro degli Esteri on.le Franco Frattini, al Ministro dell’Interno on.le Roberto Maroni, all’AICCRE Nazionale Roma – Presidente Bresso e Segretario dott. Vincenzo Menna e per conoscenza al Sindaco di Kalivia Filippou;
Uditi gli interventi dei Consiglieri come riportati nell’allegato resoconto stenografico; Effettuata la votazione per alzata di mano
Presenti n. 19 Votanti n. 19
Voti favorevoli n. 19
Voti contrari n. / Astenuti n./
Visto l’esito delle votazioni, accertato e proclamato dal Presidente; Visto lo Statuto Comunale;
Visto il T.U. 267/2000;
DELIBERA
1. di approvare l’allegato o.d.g. con il quale si sollecita il riscontro della richiesta presentata dal Comune di Kalivia, finalizzata alla realizzazione di un monumento al fine di testimoniare il sacrificio di tanti militari italiani e stranieri;
2. di demandare all’Ufficio di Segreteria del Comune la trasmissione dell’o.d.g. alle autorità suindicate.
Assessore Magazzino
Premesso che in data 10 di ottobre 2005 è stata presentata dal comune di Kalivia una richiesta all’ambasciata e al consolato italiano di Atene, con la quale il Sindaco Petros Philippus chiede l’autorizzazione per la realizzazione nella stessa cittadina greca di un monumento in memoria del naufragio della nave Oria che si è verificato nel febbraio 1944 in cui persero la vita oltre 4.100 soldati italiani. Che in occasione dell’incontro preparatorio al gemellaggio svolto in comune dí Kalivia il Sindaco ha lamentato la mancanza di riscontro da parte dei due autorevoli uffici di rappresentanza italiana nonostante i solleciti inoltrati, che in sede di appello approvazione del protocollo di intesa come avete ascoltato poc’anzi, noi abbiamo inserito anche questo tipo di impegno, da parte nostra, che chiediamo in pratica agli ambasciatori e al console italiano ad Atene a prendere in esame con cortese sollecitudine la richiesta di che trattasi auspicando un riscontro positivo per la realizzazione di uno monumento Kalivia in memoria dalla tragedia del mare avvenuta durante la forzosa evacuazione dall’isola di Rodi da parte dei tedeschi. Ritenuto di sottoporre all’attenzione dei signori Consiglieri di Crispiano del presente ordine del giorno da inviare per un loro autorevole intervento a favore della richiesta del comune greco di Kalivia al Presidente della Repubblica Italiana on. Napolitano, al signor Ministro degli Esteri Frattini, al Ministro, dell’Interno On. Maroni, all’associazione italiana del Consiglio e dei comuni e delle regioni di Europa, a Roma che indirizzata alla presidente Bresso e al Segretario dott. Vincenzo Menna e per conoscenza al Sindaco di Kalivia Filippu. Pertanto evidenziata la tragicità, considerato il maggior disastro marittimo mai avvenuto nel mediterraneo e la necessità di rendere omaggio a tanti caduti italiani, chiedo all’intero Consiglio di approvare all’unanimità questo ordine del giorno.
Consigliere Bennardi
lo voterò convintamente questo argomento perché credo che il Sindaco di Kalivia che non ho avuto modo di conoscere perché noi pur essendo stati invitati non abbiamo partecipato all’incontro tenuto a Kalivia nella fine di agosto nella relazione che diceva prima l’Assessore Magazzino, però mi vi faccio onore di questo atto di sensibilità che ha mostrato nei confronti di tanti italiani morti. E’ una delle pagine ovviamente della seconda guerra mondiale, anzi c’è una prima, una seconda guerra mondiale prima dell’8 settembre, c’è una seconda mondiale dopo 8 settembre ’43, che è la data dell’armistizio in cui avvennero cose inenarrabili o meglio presi tra due fuochi i poveri nostri militari nei vari fronti russi, dei Balcani, poi di fatto diventarono merce per tutte gli altri eserciti sia quei alleati che i nazisti che erano in ritirata. Questa è una delle pagine più brutte perché l’evacuazione dell’isola di Rodi comportò la morte di queste persone che dovettero in fretta recuperare il possibile mezzo a disposizione, l’unico possibile mezzo a disposizione per rientrare in Italia, ovviamente fa onore a chi ha proposto questo monumento lì Grecia perché fosse stato in Italia non mi sarei meravigliato anzi sarebbe stata una giusta attestazione di una memoria storica che va ricordata ma se lo fa un’amministrazione della città di Grecia, sia pure gemellata con Crispiano, è un atto che gli fa onore per cui vorrei che fosse inviato opportunamente se è il caso in tradotto greco queste nostre parole venissero poi inviate anche a quell’amministrazione della Grecia oltre tutto quello che possiamo fare per sensibilizzare le autorità italiane che diano questa autorizzazione. Questo è un fatto, è una bella pagina di un rapporto di gemellaggio che possa ancora di più continuare nel futuro e che possa creare le occasioni utili di frequentazione oltre che di collaborazione tra questi noi due popoli. lo non sono d’accordo su questa situazione, ma credo che vada dato atto di sensibilità di questi amministratori di questa città e il ringraziamento da parte mia e degli altri Consiglieri che lo riterranno per questo nobile gesto che stanno compiendo.
Consigliere Serio
Grazie Presidente anche noi come gruppo PDL non possiamo che associarci alla pregevole iniziativa che è stata avanzata, perché realizzare un monumento che vada a cristallizzare l’atto eroico in cui sono purtroppo morti oltre 4mila soldati italiani tant’è che quello che è occorso sulle sponde di Kalivia è ricordato come il maggior disponibilità disastro marittimo in cui siano stati coinvolti soldati italiani. Allora, credo che sia giusto tributare un omaggio che sia permanente in questo senso perché è giusto che chi ha sacrificato la vita per la patria e sono valori ampiamente riconosciuti anche adesso, trovi testimonianza, anche attraverso gesti concreti. Noi sappiamo che sono tanti, come ha accennato il Consigliere Bennardi, sono tanti gli italiani che sono deceduti sui vari fronti occidentali e orientali della seconda guerra mondiale, quindi avremmo apprezzato anche altri monumenti in altre realtà. Abbiamo parlato prima della ritirata del Don e altri contesti di consesso comunale, altro, ecco noi siamo disponibili a ricordare i soldati italiani su tutti i fronti. Pertanto, confidiamo che anche la AICCRE insieme agli altri enti istituzionali in cui è rivolta l’istanza possa accordare ogni tributo per riuscire alla realizzazione di questo monumento agli italiani. Grazie.
Consigliere Scialpi
Volevo solo dire le cose dette da Magazzino, da Bennardi e da Michelangelo Serio sono le cose che penso io, che condivido, e quindi sono pronto a votare l’ordine del giorno.
Consigliere Lodeserto
Anche la maggioranza si accoda agli interventi fatti dagli altri capigruppo per quella che è stata non solo una grande tragedia militare ma soprattutto umana visto il numero dei morti. Quindi la maggioranza accoglie favorevolmente questo ordine del giorno.
http://www.24grammata.com/?p=1346 GRECIA 1943: quei fascisti stile SS.
Ιταλοί αρθρογράφοι παρουσιάζουν τις κτηνωδίες των Ιταλών στην Ελλάδα (Ολοκαύτωμα του Δομένικου, Ελασσόνα, 16/2/1943).
Ιταλοί κατακτητές σφάζουν 150 αμάχους Έλληνες και πυρπολούν τρία χωριά.
24grammata.com/ιστορία: στο τέλος παρουσιάζεται το άγνωστο (ντροπή μας) ολοκαύτωμα του Δομένικου και στα Ελληνικά.
σε συνεργασία με το www.fisicamente.net
γράφουν οι Roberto Renzetti και Enrico Arosio (περιοδικό Espresso n° 9, 6 Μαρτίου, 2008)
Ritorniamo ancora sulla questione degli “italiani brava gente”. Ho mostrato in diversi articoli in questa sezione che gli italiani furono dei criminali come tutti gli altri in tutte le guerre che sono in sé criminali. Ho raccontato e riportato documenti degli eccidi italiani in Africa, in Libia, in Somalia, in Etiopia ed Eritrea. Ho riportato e raccontato le atrocità degli italiani nei Balcani, contro la popolazione jugoslava. Ho raccontato e riportato documenti sui bombardamenti italiani sopra Barcellona.
Insomma un rosario di crimini fascisti ed italiani in genere. Cos’è che differenzia tutto questo dai crimini, ad esempio, tedeschi ?
Per le cose che dice Focardi più sotto, in Italia non abbiamo avuto un Processo di Norimberga con la grave conseguenza che si è indotta nei cittadini una convinzione falsa, quella dell’operato buono ed addirittura umano del nostro esercito. Altra conseguenza non meno perniciosa è stata quella di non aver fatto epurazioni ai vertici dello Stato (ed a questo ha aiutato la geniale amnistia di Togliatti ai criminali fascisti delle squadracce operanti sul territorio nazionale). Così ci siamo tenuti quella infame magistratura e qui capi di esercito, ministero degli interni e tutti i funzionari che avevano giurato fedeltà al regime. Ed oggi tutto questo lo misuriamo come eredità nascosta ma molto presente nella mentalità di molti vertici dello Stato.
Osservo di passaggio che qui si parla anche di Rai che non trasmette mai questi documenti, fatto gravissimo, anche se ora non scandalizza più, perché accaduto ai tempi del Centro Sinistra. E si parla apertamente ancora dei nostri immensi crimini in Jugoslavia a seguito dei quali vi fu la reazione di croati e sloveni con le foibe reclamate come scandalo mondiale da una classe politica ignorante dell’ABC della storia. Ma che questa sia la posizione dei fascistelli presuntuosi tanto quanto incapaci di intendere e volere è incomprensibile come tale visione del mondo sia del Presidente della Repubblica che ormai da due anni crea gravi problemi con i nostri vicini con fantasiose ricostruzioni storiche di quegli anni disgraziati. Tralascio anche Fassino schieratosi con Gasparri nel volere il giorno della memoria, quello delle foibe. E’ giusto ricordare l’orrore delle foibe, anche se è un fatto minore rispetto ai campi di concentramento mattatoio messi su da italiani e tedeschi in Jugoslavia. Ma noi sappiamo che il Presidente della Repubblica riconosce sempre i suoi errori e sappiamo che, come per l’Ungheria, si ravvederà sull’attuale contestualizzazione delle foibe fra una trentina d’anni.
Roberto Renzetti
GRECIA 1943: quei fascisti stile SS
Domenikon come Marzabotto. Oltre 150 uomini fucilati per rappresaglia. Ora un documentario alza il velo sulle stragi del nostro esercito. Occultate.
di Enrico Arosio da l’Espresso n° 9 del 6 marzo 2008
I partigiani avevano fatto fuoco dalla collinetta, quando il convoglio aveva rallentato in curva, a un chilometro dal Villaggio di Domenikon. Erano morti nove soldati italiani. Dunque i greci andavano puniti: non i partigiani, i civili, Domenikon andava distrutta. Per dare a tutti «una salutare lezione», come scrisse poi il generale Cesare Benelli, che comandava la divisione Pinerolo. «Qui al villaggio, prima, i soldati italiani venivano per un’ora o due, flirtavano con le donne, poi se ne andavano. A Elassona avevano fidanzate ufficiali. Erano dei dongiovanni», racconta un contadino davanti alla cinepresa. Prima, sì. Non il 16 febbraio 1943. Quel giorno gli italiani brava gente si trasformarono in bestie.
L’eccidio di Domenikon, la piccola Marzaabotto di Tessaglia, è un crimine italiano dimenticato. In stile nazista, solo un po’ meno scientifico. Fu il primo massacro di civili in Grecia durante l’occupazione, e stabilì un modello. Il primo pomeriggio gli uomini della Pinerolo circondarono il villaggio, rastrellarono la popolazione e fecero un primo raduno sulla piazza centrale. Poi dal cielo arrivarono i caccia col fascio littorio. Scesero bassi, rombando, scaricando le loro bombe incendiarie. Case, fienili, stalle bruciarono tra le urla delle donne, i muggiti lugubri delle vacche. Gli italiani gliel’avevano detto, raccontano i vecchi paesani: «Vi bruceremo tutti». Il maestro, che capiva la nostra lingua, avvertì: «Mamma. Ci ammazzano tutti». Molti non avevano mai visto un aereo. Al tramonto, raccontano i figli degli uccisi, le famiglie di Domenikon furono portate sulla curva dei partigiani. Dopo esser stati separati dalle donne, tra pianti e calci, tutti i maschi sopra i 14 anni, fu ordinato, sarebbero stati trasferiti a Larisa per interrogatori. Menzogna. All’una di notte del 17 gli italiani li fucilarono nel giro di un’ora, e i contadini dovettero ammassarli in fosse comuni. «Anche mio padre e i suoi tre fratelli», ricorda un vecchio rintracciato da Stathis Psomiadis, insegnante e figlio di una vittima che si è dedicato alla ricostruzione dell’eccidio, indicando la collina di lentischi e mini. La notte e l’indomani i soldati della Pinerolo assassinarono per strada e per i campi pastori e paesani che si erano nascosti: fecero 150 morti.
È tutto ricostruito nel documentario “La guerra sporca di Mussolini”, diretto cl Giovanni Donfrancesco e prodotto dal! GA&A Productions di Roma e dalla televisione greca Err, che andrà in onda il 14 marzo su History Channel (canale 405 di Sky), La Rai si è disinteressata al progetto. Il film, che riapre una pagina odiosa dell’Italia fascista, si basa su ricerche recenti della storica Lidia Santarelli. La docente al Centre for European and Mediterranean Studies della New York University, parlarndo con “L’espresso” di Domenikon e dei massacri italiani in Tessaglia, Epiro, Macedonia, li definisce “un buco nero nella storiografia”. Che cosa sa il grande pubblico della campagna di Grecia di Mussolini ? Ricorda il presidente Ciampi, le commosse rievocazioni della tragedia di Cefaalonia, il generale Gandin e la divisione Acqui, le emozioni cinematografiche di “Mediterraneo” e del “Capitano Corelli”, con gli italiani abbronzati, generosi. portati a fraternizzare. Una proposta di legge (Galante e altri) presentata alla Camera il 24 novembre 2006 per istituire una Giornata della memoria delle vittime del fascismo accenna all’eccidio di Domenikon; ma è un’eccezione.
Italiani brava gente? Per nulla.
«Domenikon», dichiara la Santarelli nel film, «fu il primo di una serie di episodi repressivi nella primavera-estate 1943. Il generale Carlo Geloso, comandante delle forze italiane di occupazione, emanò una circolare sulla lotta ai ribelli il cui principio cardine era la responsabilità collettiva. Per annientare il movimento partigiano andavano annientate le comunità locali» . L’ordine si tradusse in rastrellamenti, fucilazioni, incendi, requisizione e distruzione di riserve alimentari. A Domenikon seguirono eccidi in Tessaglia e nella Grecia interna: 30 giorni dopo 60 civili fucilati a Tsaritsani. Poi a Domokos, Farsala, Oxinià. Le autorità greche segnalarono stupri di massa.
Civili trucidati dagli italiani per rappresaglia Azioni di cui praticamente non esistono immagini, memorie sepolte negli archivi militari. il comando tedesco in Macedonia arrivò a protestare con gli italiani per il ripetersi delle violenze contro i civili. Nel film il diario del soldato Guido Zuliani racconta di rastrellamenti e torture. Il capo della polizia di Elassona, Nikolaos Bavaris, scrisse una lettera di denuncia ai comandi italiani e alla Croce rossa internazionale: «Vi vantate di essere il Paese più civile d’Europa. ma crimini come questi sono commessi solo da barbari». Fu internato, torturato, deportato in Italia. La figlia: “Un incubo”.
Gli italiani imitarono i tedeschi, ma senza la loro tecnica. Nel campo di concentramento di Luisa, a nord di Volos dove nacque Giorgio de Chirico, furono fucilati per rappresaglia oltre mille prigionieri greci. Molti morirono, ricorda “La guerra sporca di Mussolini”, di fame. denutrizione, epidemie. Le brande con i materassi di foglie di granturco erano infestate dalle pulci. L’occupazione (sino al settembre ’43 gli italiani amministrarono due terzi della Grecia, un terzo i tedeschi) si caratterizzò per le prevaricazioni continue ai danni di innocenti. La Tessaglia era il granaio greco. L’esercito italiano eseguiva confische, saccheggi, sequestri. Introdotta la valuta di occupazione, il mercato nero andò alle stelle. La razione di pane si ridusse a 30 grammi al giorno. Il film mostra abitanti di Atene morti di Bambini vittime della carestia ammassati in ospedale ad Atene nel 1941
fame gettati come stracci agli angoli delle strade. «Nel solo inverno 1941», ricorda la professoressa Santarelli a “L’espresso”, «da carestia indotta dall’amministrazione italiana fece tra i 40 e i 50 mila morti. Nell’intero periodo morirono di fame e malattie tra i 200 e i 300 mila greci. Un altro capitolo poco studiato è la prostituzione: migliaia di donne prese per fame e reclutate in bordelli per soddisfare soldati e ufficiali italiani». Nel 1946 il ministero greco della Previdenza sociale, nel censire i danni di guerra, calcolò che 400 villaggi avevano subito distruzioni parziali o totali: 200 di questi causati da unità italiane e tedesche, 200 dai soli italiani.
La Grecia rimossa ci costringe a riflettere. Come dice nel film lo storico Lurz Klinkhammer, il massimo studioso di atrocità tedesche in Italia: «La leggenda del bravo italiano non è completamente inventata. Ciò che è inventato è che tale immagine fosse l’aspetto dominante nell’occupazione di quei territori». I generali Geloso e Benelli altro non fecero che applicare le linee guida del generale Roatta in Jugoslavia, che teorizzò la strategia «testa per dente». Klinkhammer dichiara che le fucilazioni italiane in Slovenia, nella provincia di Lubiana. ebbero le stesse dimensioni delle fucilazioni tedesche in Alta Italia dopo l’8 settembre. Oltre 100 mila slavi transitarono per i campi di concentramento italiani in Jugoslavia. Nell’isola di Rab, di cui il film mostra cadaveri scheletrici, morì il 20 per cento dei prigionieri. Klinkhammer usa per l’esercito di Mussolini, ricordando i crimini in Etiopia e Cirenaica con l’impiego di gas contro i civili, il termine “programma di eliminazione”. E se dopo il 1945 Badoglio e Graziani furono i primi due criminali di guerra elencati dalle autorità etiopi, per la Grecia e i Balcani furono sollevate analoghe richieste per i generali Roatta, Ambrosio, Robotti e Gambara.
Fucilazione di civili in Slovenia
A Londra la Commissione delle Nazioni Unite per i crimini di guerra ricevette una lista con più di 1.500 segnalazioni di criminali di guerra italiani. Perché tutto andò insabbiato? Ecco un’altra rimozione nazionale. Nel 1946 era cambiato tutto: l’Europa spaccata in due tra Alleati e blocco sovietico. L’Italia di De Gasperi rientrava nella strategia di compattamento occidentale contro Stalin. Il nostro governo rifiutò la consegna dei responsabili di atrocità alla Grecia. Mentre De Gasperi istituiva una commissione d’inchiesta, chiedeva a Washington di temporeggiare. Stessa richiesta da Lord Halifax per il governo britannico, pur vicino alla Grecia, dove infuriava la guerra civile tra monarchici e comunisti. In breve: l’Italia rinunciò a chiedere estradizione e processo per i criminali nazisti (ricordate “l’armadio della vergogna”), la Grecia fece lo stesso con l’Italia. La Guerra fredda fu la pietra tombale alle richieste di giustizia (vedere intervista a Filippo Focardi qui sotto).
Domenikon oggi è un paesino circondato dalla macchia, da ginepri, cardi e rosmarini. I tramonti lo tingono di rosa come nel 1943. I patrioti come Stathis Psomiadis hanno cercato di sollevare il velo dell’oblio, e questo documentario è un tributo agli innocenti. la realtà però è amara. Domenikon, riconosciuta città martire nel 1998, non è diventata memoria collettiva, come da noi Marzabotto. Molti greci non conoscono queste vicende. Perché già nel 1948, con la rinuncia del governo a chiedere l’estradizione dei criminali italiani, la questione si chiuse. I processi non furono mai istruiti. Anni dopo anche il Tribunale di Larisa archiviò il caso. E di Domenikon resta la memoria di pochi, gente semplice, poco rnediatica, come si dice oggi. E un tramonto rosa malinconico. Sopra il villaggio, sopra la giustizia e la storia.
1942 17 Ιανουαρίου
Ιταλοί φασίστες κυκλώνουν το λιµάνι της Σκιάθου, συλλαµβάνουν και βασανίζουν πολίτες, τυφλώνουν το γιατρό του νησιού και σκοτώνουν µε µαχαίρι τον πρόεδρο. 28 Απριλίου
Στη Λάρισα συλλαµβάνουν 12 και τους στέλνουν οµήρους στην Ιταλία 24 ∆εκεµβρίου
Στο Μικρό Χωριό Ευρυτανίας εκτελούνται 13, µε τον παπά και το δάσκαλο.
Με το πλοίο «Città di Milano» στέλνουν 500 οµήρους στην Ιταλία από τον Πειραιά.
1943 21 Ιανουαρίου
Στην Αδριατική βυθίζεται το πλοίο «Città di Genova» µε 152 οµήρους αξιωµατικούς, από τους οποίους σώθηκαν οι 81 και πνίγηκαν οι 71. 10 Φεβρουαρίου
Επιδροµή Ιταλών φασιστών στην Οξύνεια Καλαµπάκας. Λεηλατούν το χωριό, βιάζουν γυναίκες και παίρνουν οµήρους. 14 Φεβρουαρίου
Στα Τρίκαλα, Ιταλοί φασίστες συλλαµβάνουν στο παζάρι της πόλης 16 και εκτελούν τους 15 στο νεκροταφείο. Ο ένας κατόρθωσε να διαφύγει. 16 Φεβρουαρίου
– Ολοκαύτωµα ∆οµένικου
Στη Θεσσαλία οι Ιταλοί φασίστες μπαίνουν στο χωριό Δομένικο (που είναι κοντά στην Ελασσόνα), συλλαμβάνουν τους 118 άνδρες του χωριού και τους εκτελούν αφανίζουντας το χωριό.
Επίσης, εκτελούν 15 από το Μεσοχώρι( Μυλογούστα) και 1 από το Αµούρι, συλλαµβάνουν 340 ως οµήρους και πυρπολούν το χωριό. 6 Μαρτίου
Στα Σέρβια Κοζάνης, Ιταλοί φασίστες πυρπολούν εκκλησίες, καταστήµατα και σπίτια και δολοφονούν ή καίουν 57 κατοίκους. 24 Μαρτίου
Στη Θεσσαλία, Ιταλοί φασίστες πυρπολούν τα χωριά Ριζόµυλος, Κόνιαρι και Νταµακλί και σκοτώνουν 10 γέροντες. 29 Μαρτίου Οι Ιταλοί λεηλατούν και πυρπολούν πάνω από 200 σπίτια στα Φάρσαλα και εκτελούν 27 κατοίκους που βρέθηκαν στην πλατεία 24 Απριλίου
Στη Θεσσαλία οι Ιταλοί φασίστες βοµβαρδίζουν την Καλαµπάκα µε αεροπλάνα 6 Ιουνίου
Στη Θεσσαλία εκτελούνται 106 όµηροι (ανάµεσά τους και 54 «Ακροναυπλιώτες») Έλληνες κρατουμένους του στρατοπέδου της Λάρισας, από Ιταλούς φασίστες στο Κούρνοβο, ως αντίποινα για την ανατίναξη αµαξοστοιχίας στην οποία επέβαιναν και 50 Έλληνες κρατούµενοι, που σκοτώθηκαν. 8 Ιουνίου
Στη Θεσσαλία, Ιταλοί φασίστες λεηλατούν και πυρπολούν τα χωριά Πόρτα, Μουζάκι, Ντούσικο, Μπελέτσι, Μεσενικόλα και Βουνέσι. Βιάζουν γυναίκες και σκοτώνουν 60 άτοµα.
28 Ottobre: la Grecia è forse l’unico Paese che festeggia l’inizio della guerra
Un “sì” invece di un “no”
Dimitris Filipis
Università E.A.P.
La storia non si scrive con il condizionale, però quel gioco di formulare delle ipotesi storiche piace – anche se, nel nostro caso, è sicuro che non abbiamo voluto “giocare” con il pathos che, magari, richiede il fatto. E se Metaxas avesse detto «sì», anziché «no», che cosa sarebbe successo? Chi è bravo ad inventare dei copioni originali, forse non dovrebbe dimenticare un dettaglio: nel corso del 1941, la Grecia era l’ultimo paese europeo che resisteva, pur non essendo ancora occupato dai tedeschi (senza contare l’Inghilterra, si intende). In tutti gli altri paesi occupati, si erano già formati i cosiddetti governi dell’esilio, che cercavano di organizzare la resistenza. Dopo aver presso nota di questo dettaglio, anche un’ipotesi provocante potrebbe essere accettata: Hilter e Mussolini potrebbero oggi essere considerati padri della Comunità Europea, mentre dall’altra parte la Grecia sarebbe stata una «colonia italiana con speciali caratteristiche » (come era, esattamente, il Dodecanneso nel periodo 1912-1943), se così lo avesse voluto la Germania nazista (fu questa, infatti, che occupò la Grecia nella primavera
inoltrata del 1941). Adesso il lettore vorrà, forse, sapere il perché non si voluto applicare ad Atene questo gioco appassionante. La risposta è: perché ci siamo posti questo indovinello. Eccolo l’indovinello: chi disse questo «no» a Mussolini? Metaxas dicevano alcuni, il popolo rispondevano altri. C’è voluto più di mezzo secolo per poter sciogliere l’indovinello. Su cosa ci siamo messi d’accordo, comunque? (e stiamo
parlando della gran maggioranza degli storici e della comunità accademica): che il «no» a Emanuele Grazzi (ambasciatore italiano ad Atene nel 1940) lo disse rotondamente il generale- dittatore Metaxas, e il «no» alla truppe fasciste lo dissero unanimemente, decisivamente ed eroicamente tanto i soldati del fronte, quanto il popolo che stava dietro. La storia è conosciuta quasi a tutti, e per far un ripasso si possono trovare tanti documenti, siti, relazioni di congressi scientifici e, certamente, libri (come uno studio completo di Tsirpanlis, “Greci e Italiani nel 1940-41”). A proposito di questo breve articolo preferisco però sfogliare, in una lettura comparata e veloce, i testi di due “protagonisti”: il libro dello stesso Grazzi (“Il principio della fine – L’impresa di Grecia”) e quello dello scrittore Anghelos Terzakis (“L’epopea greca 1940-41”), un testo questo ultimo, oserei dire, abbastanza dimenticato oggi, che Terzakis scrisse dopo la richiesta fatta dallo stato maggiore
dell’esercito – lo scrittore aveva partecipato alla “guerra di Mussolini”, tuttavia il libro non è affatto autobiografico, ma costituisce una “narrazione storiografica”, secondo me oggettiva. Ambedue i libri rivelano l’imprudenza, la megalomania e l’arroganza di Mussolini e dei suoi massimi collaboratori militari che fecero male tutti i calcoli (solo Badoglio dimostrò
una certa prudenza nei primi momenti). Così, come osserva Terzakis, Mussolini è costretto a cambiare quasi tutti i suoi capi militari (Prasca, Badoglio, Caviaranni) durante le tre tappe consecutive della guerra. Secondo Terzakis, la prima fase era quella di vietare il passaggio al nemico, la seconda era quella del contrattacco, mentre la terza e ultima, che coincideva
con il cosiddetto «attacco primaverile italiano», era quella di combattere con degli elementi naturali (la neve e il freddo sui
monti in Epiro, la fame, i pidocchi): «Era la fase della perseveranza e della tragedia».
Questi sono, appunto, gli elementi costitutivi d’una epopea: l’eroismo, la perseveranza e la tragedia. Come ricordano i due libri, dopo aver detto di «no» a Grazzi, Metaxas convocò una conferenza stampa e chiese che tutti quanti di «dare il loro spirito alla patria», cioè i soldati, il popolo, i partiti politici (che erano fuorilegge), dalla destra alla sinistra, ed i mezzi di
comunicazione, tutti sotto censura). Infatti, quasi tutti dettero il loro spirito. Anche Mussolini chiese lo spirito degli italiani, ma gli fu impossibile ottenerlo: il suo non era un affare del popolo italiano, anche se non mancarono né l’eroismo né la tragedia dei soldati italiani in Albania. Però loro, quella mattinata del 28 di Ottobre, non andavano a far la guerra con il sorriso sulle labbra, non avevano «quel sorriso di allucinazione del soldato greco, il quale sentiva di portar alle sue spalle il peso dei secoli (… ) visto che la sua vittoria, se mai fosse esistita, sarebbe stata una vittoria contro la stessa morte».
Dal punto di vista psicologico, e sotto altre circostanze, qualcosa di simile era già successo pochi anni prima, durante la guerra di Spagna: tanto i soldati franchisti quanto i loro avversari, i repubblicani, gridavano: «viva la muerte». «Aera» era il sinonimo del grido greco. E a proposito della guerra civile spagnola, mi permetto di menzionare un lavoro mio, di cui ha parlato recentemente anche questo foglio, e dove mi pare di aver potuto dimostrare che «le prime avvisaglie della guerra grecoitaliana
si sono sentite durante lo scontro spagnolo, cioè quando, dalle basi militari del Dodecanneso italiano, partiva la flotta mista dei
corsari di Mussolini e di Franco, che davano la caccia alle navi pirata di Metaxas che si dedicavano al contrabbando di armi con la Spagna.
Grazie a quel contrabbando, il governo di Metaxas (conosciuto come la dittatura del 4 di agosto) ha potuto migliorare abbastanza la tecnologia militare greca, fatto che non deve essere scordato quando si parla della guerra italo-ellenica». Ad ogni modo, la guerra del 1940 costituisce una vera epopea per la storia della Grecia moderna e contemporanea. Poi la stessa storia
del Paese dimostra che dall’epopea alla disfatta e la disgrazia il passo è stato breve. Se dal Risorgimento ellenico fino alla disfatta di Smirne del 1921 c’è voluto un secolo, dallo scoppio della II Guerra Mondiale alla guerra civile non è esistito quasi “il tempo storico”. Praticamente, la guerra civile è iniziata alcuni mesi dopo la occupazione del paese (da parte dei tedeschi-italiani-bulgari) coi tre centri di potere che si erano formati: il governo collaborazionista- traditore del generale Tsolakoglu
ad Atene, il «governo partigiano dei monti » e il governo d’esilio in Egitto. Poi c’è voluto quasi mezzo secolo per vedere la fine di ciò che si può chiamare «la guerra civile ideologica ellenica». Intanto, gli stessi greci avevano dimenticato che il «no» al fascismo lo avevano detto in maggioranza. Lo dimostra la stessa data della festa nazionale: la Grecia è forse l’unico paese che festeggia l’inizio della guerra e non la fine o, meglio dirlo con le parole di Grazzi, festeggia «l’inizio della fine».
Ho gia usufruito lo spazio e non posso formulare un’ultima ipotesi: che sarebbe successo se Metaxas non fosse deceduto nel momento più delicato della guerra (prima del intervento tedesco). Del resto, non piace neppure a me che un dittatore come Metaxas (il suo regime aveva copiato elementi del nazismo e del fascismo) abbia acquistato tanto merito. La storia pero non domanda se ci piace. Con Metaxas vivo qualcosa sarebbe andato diversamente: lo disse Seferis, allora alto funzionario diplomatico, nel suo diario, «È morto Metaxas e ha lasciato dietro il suo letame». —(Eureka, ottobre 2010)
N.B.
Le frasi virgolettate sono riprese dal libro di Terzakis, seconda edizione, Atene 1990 e dal libro di Grazzi, la traduzione greca più recente è del 1980. Nel testo si fa anche riferimento al libro di Zacharias Tsirpanlis, “Ellines ke Itali sta 1940-41”, Salonicco 2004 e al nostro libro, “Profasismos, Ekfasismos, Pseudofasismos: Ellada, Italia ke Ispania ston Mesopolemo”, Salonicco 2010
—(v. Eureka, maggio 2010).
28 Οκτωβρίου 1940: Μια υπόθεση για… ένα Ναι, αντί του ΟΧΙ
Δημήτρης Φιλιππής
Η ιστορία, βεβαίως, δεν γράφεται με υποθετικό λόγο, όμως το παιχνίδι της διατύπωσης ιστορικών υποθέσεων ελκύει πολλούς φιλίστορες. Νομίζω, ωστόσο, ότι αν και η περίπτωσή μας είναι η πλέον πρόσφορη, σαν να μην επιδείξαμε αντίστοιχο πάθος για το παιχνίδι: δηλαδή, αν αντί για ΟΧΙ, ο Μεταξάς ψέλλιζε ένα «Ναι» ή έστω ένα «Ναι και Όχι», τι θα είχε συμβεί; Όποιος είναι καλός στα σενάρια, θα πρέπει, πάντως, να λάβει υπόψη του μια σημαντική λεπτομέρεια: στους πρώτους μήνες του 1941, η Ελλάδα ήταν η μόνη (εκτός της Αγγλίας, βεβαίως) ευρωπαϊκή χώρα που αντιστεκόταν ακόμη στον «Άξονα». Σε πολλές άλλες χώρες είχαν ήδη σχηματιστεί ή βρίσκονταν υπό σχηματισμό οι λεγόμενες «κυβερνήσεις εξορίας» που (θα) οργάνωναν την αντίσταση. Ύστερα από αυτή την υποσημείωση, νομίζω πως κανένα σενάριο δεν μπορεί να εξιτάρει: …Χίτλερ και Μουσολίνι δεν αποκλείεται να θεωρούνταν σήμερα «πατέρες» μιας κάποιας ΕΕ, ενώ η Ελλάδα θα ήταν μια «ιταλική αποικία με ειδικά χαρακτηριστικά», όπως ήταν ακριβώς τα Δωδεκάνησα κατά την περίοδο 1912-1943, στο βαθμό, βεβαίως, που θα επέτρεπε να συμβεί κάτι τέτοιο η ναζιστική Γερμανία (η οποία, ας μην ξεχνάμε, ήταν αυτή που τελικά κατέλαβε την Ελλάδα, την άνοιξη του 41).
Γιατί όμως αποφύγαμε αυτό το παιχνίδι των υποθέσεων; Η απάντηση είναι, διότι, αντί για την υπόθεση, προτιμήσαμε να θέσουμε (ή να παίξουμε με) το αίνιγμα: και ποιος είπε το ΟΧΙ στον Μουσολίνι; Ο Μεταξάς συμφώνησαν εξαρχής πολλοί, ο λαός αντέτασσαν, πάλι, οι άλλοι. Τελικά, και χρειάστηκε μισός αιώνας περίπου, φαίνεται πως σαν να συμφωνούμε, οι περισσότεροι (εννοώ, κυρίως, τους ιστορικούς και την ακαδημαϊκή κοινότητα): το ΟΧΙ στον Εμανουέλε Γκράτσι (τον ιταλό πρέσβη, το 1940) το είπε ο Μεταξάς, το ΟΧΙ στα ιταλο-φασιστικά στρατεύματα το είπαν, αποφασιστικά, ηρωικά, θυσιαστικά και κατά συντριπτική πλειοψηφία, τόσο ο στρατός στο μέτωπο όσο και ο λαός στα μετόπισθεν. Η ιστορία είναι γνωστή σε όλους, και στη διάθεση του καθενός είναι τα ποικίλα ποιοτικά ντοκιμαντέρ, τα διαρκώς ενημερωμένα μπλογκς, τα διάφορα συνέδρια-επιστημονικές ημερίδες, χωρίς, τέλος, να λείπουν ενδιαφέροντα βιβλία (βλ. π.χ. την τεκμηριωμένη μελέτη του Ζ. Τσιρπανλή, Έλληνες και Ιταλοί στα 1940-41, University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2004).
Αλλά με αφορμή αυτό το άρθρο, προτιμώ να διεξέλθω, κατ’ αντιστοίχιση, τα βιβλία δύο «πρωταγωνιστών». Το βιβλίο του Γκράτσι, Η αρχή του τέλους-Η επιχείρηση κατά της Ελλάδας (εκδ. Εστία, Αθήνα 1982) και εκείνο του Άγγελου Τερζάκη, Η ελληνική εποποιία 1940-41 (ΓΕΣ, Αθήνα 1990-2η έκδ.) ένα ολίγον ξεχασμένο, τολμώ να πω, σήμερα, βιβλίο, αυτό το δεύτερο, το οποίο ο συγγραφέας (στρατιώτης ο ίδιος το 40) το έγραψε μετά από αίτημα του Γενικού Επιτελείου Στρατού (συνιστά, αναμφίβολα, αντικειμενικό και τεκμηριωμένο «ιστορικό αφήγημα»).
Αμφότερα τα βιβλία, αποκαλύπτουν τη βιασύνη, την επιπολαιότητα, τη μεγαλομανία, την έπαρση και την αλαζονεία που επέδειξε ο Μουσολίνι και το επιτελείο του στην επιχείρηση κατά της Ελλάδας (με μόνη εξαίρεση, αρχικά, τον στρατηγό Μπαντόλιο, ο οποίος, τουλάχιστον, εξέφρασε σοβαρές επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα του σχεδίου). Όπως αυτόχρημα αποδεικνυόταν, ο ιταλικός φασισμός είχε υποτιμήσει τα εντυπωσιακά ψυχικά αποθέματα αντίστασης τόσο του στρατιωτικού αντιπάλου καθεαυτού, όσο και του πολιορκημένου λαού. Έτσι, όπως επισημαίνει ο Τερζάκης, κατά τις τρεις διαδοχικές φάσεις του πολέμου, ο Μουσολίνι υποχρεώθηκε να αλλάξει όλους τους επικεφαλής των δυνάμεών του (παράλληλα με την αποπομπή εξέφρασε μάλιστα και τη βδελυγμία του για κάποιους στρατιωτικούς αρχηγούς του επιτελείου του, τους οποίους ως τότε εκθείαζε, όπως τον Πράσκα ή τον Μπαντόλιο). Σύμφωνα με τον Τερζάκη, από τις τρεις φάσεις του πολέμου, τις δυο πρώτες τις καθόρισε η ελληνική πλευρά, ενώ την τρίτη και τελευταία την προσδιόρισαν αμφότερα τα στρατόπεδα. Οι φάσεις αυτές ήταν: της απόκρουσης, η πρώτη, της αντεπίθεσης, η δεύτερη, της ιταλικής εαρινής επίθεσης, η τρίτη. Στις δύο τελευταίες ο πόλεμος εξελισσόταν διττός εκατέρωθεν: με τον αντίπαλο, αφενός, με τα στοιχεία της φύσης (κρύο, χιόνι, πείνα, ψείρες), αφετέρου. Η τελευταία ήταν κυρίως η φάση «της εγκαρτέρησης και της τραγωδίας». Ο ηρωισμός, η εγκαρτέρηση και η τραγωδία συνθέτουν, κατά τον Τερζάκη, τα συστατικά στοιχεία της εποποιίας…
Όπως θυμίζουν τα δύο βιβλία, αμέσως μετά την σαφή απόρριψη του ιταλικού τελεσιγράφου, ο Μεταξάς, το ίδιο εκείνο πρωινό της 28ης, συγκάλεσε συνέντευξη τύπου με τα τότε ΜΜΕ, ζητώντας ομοψυχία από όλους συλλήβδην τους Έλληνες (από τους στρατιώτες, το λαό, τα εκτός νόμου πολιτικά κόμματα και από τα ίδια τα, λογοκριμένα, μέσα ενημέρωσης). Και σχεδόν όλοι έσπευσαν οικειοθελώς να προσφέρουν αυτό που ο (δικτάτορας) πρωθυπουργός ζήτησε: την ψυχή τους. Και ο Μουσολίνι ζήτησε επίσης την ψυχή των δικών του. Δεν του την έδωσαν. Κι αυτό, διότι η επιχείρηση του Μουσολίνι δεν ήταν και υπόθεση ούτε του λαού ούτε και του στρατού του, αν και οι ιταλοί στρατιώτες δεν υστέρησαν «σε ηρωισμό και σε τραγωδία πολεμώντας στα βουνά της Αλβανίας». Οι ιταλοί στρατιώτες όμως, σημειώνει πάλι ο Τερζάκης, δεν πήγαν να πολεμήσουν «με το χαμόγελο στα χείλη, με τον ενθουσιασμό της φρεναπάτης του έλληνα στρατιώτη, που αισθανόταν να σηκώνει στους ώμους του το βάρος μιας ιστορίας αιώνων (…) δεδομένου ότι η νίκη του, αν ποτέ νικούσε, θα ήταν μια νίκη εναντίον του ίδιου του θανάτου».
«Αέρα» φώναζαν οι Έλληνες στρατιώτες στα βουνά της Ηπείρου και αυτό εν πρώτοις ήταν μια κραυγή εκφοβισμού-εξορκισμού του ίδιου του θανάτου. «Ζήτω ο θάνατος», δηλαδή, «Viva la muerte», ίδιο το σύνθημα στον ισπανικό εμφύλιο λίγα χρόνια πριν, καθώς ήταν παρόμοιες οι ψυχολογικές συνθήκες της τιτάνιας μάχης, αλλά εδώ η κραυγή ακουγόταν από αμφότερα τα στρατόπεδα: τους φρανκιστές και τους αντιφρανκιστές. Και αφού το ‘φερε η κουβέντα, θυμίζω ότι όχι πολύ παλαιές μελέτες κατέδειξαν ότι (λαθρ)εμπόριο όπλων, που το καθεστώς Μεταξά διεξήγε κατά τον ισπανικό εμφύλιο (1936-39), συνέβαλε τόσο στη βελτίωση της ελληνικής οικονομίας όσο και στον εκσυγχρονισμό του στρατεύματος, το οποίο ενισχύθηκε σημαντικά προ της επικείμενης ιταλικής επίθεσης». Ως προς αυτό, και από άποψη αποτελεσματικότητας και ψυχρής αποτίμησης των πραγμάτων, οφείλει κανείς να παραδεχτεί την «προνοητικότητα Μεταξά». Επιπρόσθετα, είναι λιγότερο γνωστή η θέση που υποστηρίξαμε πρόσφατα, ότι δηλαδή, «εξαιτίας του λαθρεμπορίου όπλων κατά τον τριετή εμφύλιο στην Ισπανία, οι συγκρούσεις ελληνικών και ιταλικών δυνάμεων που έλαβαν χώρα σε ελληνικά ύδατα, προανήγγειλαν τον ελληνο-ιταλικό πόλεμο: τότε, ο κουρσάρικος μικτός στόλος του Μουσολίνι και του Φράνκο, εκκινώντας από τις στρατιωτικές βάσεις της ιταλοκρατούμενης Δωδεκανήσου, καταδίωκε, και ενίοτε βύθισε ή συνέλαβε, ελληνικά και άλλης σημαίας εμπορικά πλοία που μετέφεραν οπλισμό στην Ισπανία από τα λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας». Όταν, λοιπόν, μιλάμε για τον πόλεμο του ’40, καλό είναι να υποσημειώνονται γεγονότα όπως αυτά, ίσως λιγότερο …επικά, αποδεδειγμένα όμως ιστορικά συμβάντα.
Σε κάθε περίπτωση το ΄40 συνιστά μια εποποιία για τη νεότερη και σύγχρονη ελληνική ιστορία. Από την άλλη, σε αυτή στην ίδια ιστορία καταγράφεται ως γεγονός ότι, συχνά, από την εποποιία ως την καταστροφή το βήμα είναι ελάχιστο. Αν από την ελληνική επανάσταση έως την μικρασιατική καταστροφή χρειάστηκε ένας αιώνας, από το έπος του ’40 έως το πλήγμα του εμφυλίου δεν χρειάστηκαν ούτε τρία χρόνια. Ουσιαστικά, ο «ιστορικός χρόνος» αυτής της περιόδου συμπυκνώνεται (ας υπενθυμίσουμε εν τάχει) στα εξής γεγονότα: στο θάνατο Μεταξά και στην αυτοκτονία του αντικαταστάτη του Κορυτζή (γενναία απόφαση, αναμφίβολα, ενός αυτόχειρα που δεν θέλησε να γίνει πρωθυπουργός της ήττας και της παράδοσης), στην (δωσιλογική) κυβέρνηση Τσολάκογλου, στην προσπάθεια του βασιλιά Γεωργίου να κάνει πρωθυπουργό τον άλλοτε υπουργό πρωτευούσης, φιλογερμανό Κ. Κοτζιά, ώσπου τελικά να προταθεί ο Εμμ. Τσουδερός, που έφυγε με τον βασιλιά στη Μ. Ανατολή. Στο μεσοδιάστημα προέκυπτε και η κυβέρνηση του βουνού. Με τρία κέντρα εξουσίας (στην Αθήνα, στα βουνά και στην Αίγυπτο), ο εμφύλιος είχε, ουσιαστικά, αρχίσει λίγους μήνες μετά την κατοχή της χώρας από Γερμανούς, Ιταλούς και Βουλγάρους. Μετά τον εμφύλιο ακολούθησε η (επονομαζόμενη) «καχεκτική δημοκρατία», η οποία έδωσε συνέχεια στον «ιδεολογικό εμφύλιο». Για μισό και πλέον αιώνα οι Έλληνες λες και είχαν ξεχάσει ότι είπαν (σχεδόν) όλοι μαζί το ΟΧΙ στον εχθρό και είναι ένα ερώτημα, το πώς προσλαμβάνουμε σήμερα εκείνη τη μεγάλη στιγμή, αφού φαίνεται πως πρέπει να υπενθυμίσουμε στον εαυτό μας ότι η Ελλάδα είναι μάλλον η μόνη χώρα που εορτάζει την αρχή και όχι το τέλος του παγκοσμίου πολέμου ή, αλλιώς, για να το πούμε με τον τίτλο του Γκράτσι, έχει το σπουδαίο προνόμιο να εορτάζει «την αρχή ενός τέλους».
Κλείνοντας, ένα άλλο ερώτημα-υπόθεση. Τι θα είχε συμβεί εάν δεν είχε πεθάνει ο Μεταξάς στο πιο κρίσιμο σημείο του πολέμου (δηλαδή, θυμίζουμε, πριν από τη γερμανική εισβολή); Και πάλι, όσοι έχουν ευχέρεια με τα σενάρια, δεν πρέπει να ξεχάσουν τη λεπτομέρεια ότι, όπως έχει αποδειχθεί, η 4η Αυγούστου είχε ξεσηκώσει στοιχεία και από το ναζισμό και από το φασισμό, όπως επίσης πρέπει να συνεκτιμηθεί και η αποδεδειγμένα τολμηρή, για ένα δικτατορικό καθεστώς, φιλοβρετανική κατεύθυνση της εξωτερικής πολιτικής Μεταξά με αμοιβαία, βεβαίως, τα οφέλη εκατέρωθεν: η Βρετανία θα χρησιμοποιούσε την Ελλάδα για να αμφισβητήσει τη ναυτική υπεροπλία της φασιστικής Ιταλίας στη Μεσόγειο και η Ελλάδα, από την πλευρά της, αναζητούσε ένα γερό στήριγμα έναντι της δεδηλωμένης ιταλικής απειλής. Κι αυτά, νομίζω, πρέπει να τα έχουμε στα υπόψη, καθώς ενίοτε διατυπώνονται βαρύνουσες γνώμες (όπως εν προκειμένω του Μίκη Θεοδωράκη) που υπενθυμίζουν ότι, προς τιμήν του, βεβαίως, ο Μεταξάς αρνήθηκε να παραδώσει τη χώρα σε (ομοϊδεάτες, κατά το μάλλον ή ήττον) κατακτητές, για να αποφύγει τον πόλεμο. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, εκείνο το ΟΧΙ το ξεστόμισε ένας δικτάτορας κι αυτό, υποθέτω, στους περισσότερους δεν μας αρέσει. Το ζήτημα όμως είναι ότι η ιστορία δεν ρωτά για τα γούστα μας, ούτε, εντέλει, την ενδιαφέρουν οι υποθέσεις μας. Τι θα είχε συμβεί παρόντος του Μεταξά κατά τη γερμανική κατοχή δεν το γνωρίζουμε, γνωρίζουμε όμως τη γνώμη του Σεφέρη (από το πολιτικό του ημερολόγιο, ανώτατου τότε ακόλουθου τύπου της διπλωματικής υπηρεσίας): «πέθανε ο Μεταξάς και μας άφησε την κοπριά του»…
Υ.Γ. Το παρόν άρθρο, εδώ με μικρή προσθήκη, δημοσιεύεται στο μηνιαίο ιταλικό έντυπο Eureka (τχ. Οκτωβρίου 2010, σ.4) που κυκλοφορεί στην Ελλάδα. Εκτός από τα βιβλία που αναφέρονται στο κείμενο, για τις συγκρούσεις Ελλήνων και Ιταλών κατά τον ισπανικό εμφύλιο βλ., Δ.Ε. Φιλιππής, Προφασισμός, εκφασισμός, ψευδοφασισμός: Ελλάδα, Ιταλία και Ισπανία στον Μεσοπόλεμο, εκδ. University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2010. Επίσης, κάποια στοιχεία αντλήθηκαν από τον 16ο Κύκλο Διαλέξεων που δόθηκαν τον Μάρτιο 2010 στο Λαϊκό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κορυδαλλού με τίτλο «Εισαγωγή στη Σύγχρονη Νεότερη ιστορία: Από τη μεταξική δικτατορία στα μετεμφυλιακά χρόνια» υπό την ευθύνη του καθ. Προκόπη Παπαστράτη. Εννοείται ότι η βιβλιογραφία και η «δικτυογραφία» για το καθεστώς Μεταξά και τη διάρθρωσή του είναι εξαιρετικά πλούσια, αλλά δεν ήταν αυτό το αντικείμενο του ανωτέρω κειμένου.
— Ο κ. Δ. Φιλιππής διδάσκει στο Τμήμα Ισπανικού Πολιτισμού στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο
Alleghiamo l’allocuzione del Col. Pietro Giovanni Liuzzi:
“Gentili signore e signori.
Cari Amici, a tutti voi il mio più caloroso saluto.
Una signora italiana, che trascorre solitamente le vacanze nell’isola di Kos, scrisse una lettera al più importante giornale italiano nella quale esprimeva rammarico e attonito stupore per l’oblio che aveva coperto una strage di militari italiani impegnati oltremare a tenere alto il prestigio e l’onore del nostro Paese.
Una vicenda storica, tragica, che si colloca tra quelle sepolte per decenni nel così detto “armadio della vergogna”. In esso erano ammassati fascicoli relativi a tanti tragici eventi della 2^guerra mondiale perchè fossero celati e dimenticati e, tra questi, trovava indegna sepoltura la vicenda della fucilazione da parte dei tedeschi di 103 ufficiali del 10° reggimento “Regina”, 84 dei quali non raggiungevano i 29 anni di età.Quella lettera mi aveva colpito e commosso. Per questa emozione ho visitato emeroteche e archivi militari, in Italia ed in Gran Bretagna; ho incontrato persone che hanno raccontato fatti che mi hanno segnato profondamente e ho avuto il privilegio di ascoltare familiari di quegli eroi rievocare drammatici episodi di violenza bellica e di umana tragedia. Tutto ciò mi ha spinto a conservare una raccolta di appunti che, riordinata, è stata pubblicata.
Il mio desiderio di far conoscere la vicenda così come, di giorno in giorno, l’andavo scoprendo mi ha portato a sollecitare l’intervento delle massime istituzioni italiane per recuperare alla coscienza collettiva questo episodio dimenticato.
In questi anni ho incontrato tante persone che hanno sempre voluto farmi avere la loro amicizia ed il loro appoggio. E proprio da questa crescente e sorprendente rete di rapporti umani è nata una petizione inviata al Presidente della Repubblica affinchè si commemorassero degnamente i Caduti di Kos, si ricercassero 37 salme ancora sepolte, si includesse Kos negli itinerari della Memoria con El Alamein e Cefalonia.
Nella ricorrenza del 70 anniversario il nostro Paese svolgerà una solenne commemorazione a Cefalonia, a Corfù e a Kos per ricordare le stragi che furono commesse ai danni di militari italiani. Oggi, però, se non possiamo rappresentare l’Italia tutta, portiamo qui l’affetto di 4000 italiani che hanno firmato la petizione al Presidente della Repubblica, il sostegno dell’Associazioni Nazionale Ex Internati, dell’Associazione Nazionale Superstiti Reduci e Famiglie dei Caduti della Divisione Acqui, dell’Associazione Lasalliana ex Alunni di Rodi e dell’Istituto Autonomo della Resistenza dei Militari Italiani all’Estero e della deferente partecipazione del 9° reggimento fanteria che raccoglie la tradizione e l’eredità del 10° reggimento “Regina”
La presenza di rappresentanti delle Istituzioni e delle Forze Armate italiane, le pratiche avviate proprio in queste ore dal Commissariato Generale Onoranze Caduti per la ricerca delle salme è un primo atto generoso, se non dovuto, che riscatta l’Onore Militare di quegli ufficiali e dà significato a quei valori oggi desueti come Dovere, Fierezza, Linearità, Lealtà, Fede ed Ardimento. Gli sforzi e i passi compiuti con l’aiuto di amici italiani e greci ci hanno permesso di essere qui, oggi, a commemorare il sacrificio di uomini che non vollero piegarsi. L’11 ottobre 1992, all’inaugurazione di questa Lapide Monumentale, Ernesto Benzi, vice presidente dell’Associazione Reduci dell’Egeo, disse: “…….ci limitiamo a pregare, sperando che il rimorso tocchi la coscienza dei responsabili ancora vivi e spinga i loro figli e nipoti, forse non ignari dell’insania, a chinare il capo e a chiedere all’Eterno ciò che noi non possiamo concedere”. Oggi i nostri popoli, italiano e tedesco, così come anche il popolo greco, appartengono alla stessa Unione Europea, unita da spirito di pace, collaborazione, solidarietà; impegnata ad affrontare problemi di sopravvivenza in campo economico e costretta a difendersi da minacce di terrorismo. Ed è per questo che, a distanza di 67 anni, possiamo guardare al futuro con animo sereno superando le barriere di astio per ciò che la guerra ha comportato.Sono profondamente riconoscente al Presidente della Provincia di Latina che, con tanta sensibilità, ha offerto la “Campana della Memoria” ai Caduti di Kos.
Ringrazio, a nome di tutti gli amici italiani, il sindaco di Kos, signor Kiritsis, e la sua Amministrazione per aver accettato che la campana fosse portata nell’isola ed installata qui di fronte alla Lapide Monumentale. Il contributo della signora Franzini Nocera, che ha finanziato il trasporto della campana dall’Italia a Kos, è stato un gesto d’amore che tutti noi apprezziamo. La gratitudine di tutti noi va al signor Kostas Kourounis che, in nome di suo padre, si è impegnato nella organizzazione logistica, al generale Androulakis ed all’architetto Sideris per la loro assistenza organizzativa.
Una parola di stima ai connazionali venuti nell’isola per questa occasione ed un affettuoso saluto va a coloro che non hanno potuto intraprendere questo viaggio.
Al generale Taricone va il nostro apprezzamento per aver voluto la partecipazione di una rappresentanza dell’Esercito. Ho personalmente espresso i miei sentimenti al sindaco di Andria, avvocato Giorgino, per aver disposto la partecipazione di un gruppo di docenti e di allievi delle scuole della sua città per onorare due suoi concittadini: i sottotenenti D’Amore e Lorusso. Un caloroso grazie a tutti voi giovani studenti che siete il nostro futuro. “Non Dimenticate”. “La storia è maestra di vita. La Democrazia, che ci permette di essere liberi, la dobbiamo ai tanti giovani che improntarono la loro vita all’Onore ed alla Bandiera.” E a voi tutti, civili e militari, che con la vostra presenza date un significato all’amicizia che lega i nostri popoli.
Non ci saranno inni nazionali o squilli di tromba. Quei 103 uomini morirono in silenzio.
Per 67 anni sono rimasti nel più tenebroso oblio. Desideriamo che ascoltino in silenzio la nostra voce e la nostra preghiera”.
67η Επέτειος της εκτέλεσης δια τουφεκισμού 103 Ιταλών Αξιωματικών
Εκδήλωση εις μνήμην τους
6 Οκτωβρίου 2010
Ομιλία του Συνταγματάρχη Πιέτρο Τζοβάννι Λιούτσι
Κυρίες και κύριοι,Αγαπητοί φίλοι, σας απευθύνω τον πιο θερμό χαιρετισμό μου. Πριν από λίγα χρόνια μια Ιταλίδα, η οποία περνάει τις διακοπές της πάντα στην Κω, έστειλε μια επιστολή στην πιο έγκυρη ιταλική εφημερίδα όπου εξέφραζε την πίκρα και την κατάπληξή της για τη λήθη που περιέβαλε την εκτέλεση κάποιων Ιταλών στρατιωτών, οι οποίοι αγωνίστηκαν, μακριά από την πατρίδα τους, να κρατήσουν ψηλά το γόητρο και την τιμή της χώρας τους, της Ιταλίας. Ένα τραγικό ιστορικό γεγονός θαμμένο εδώ και δεκαετίες στο λεγόμενο «ντουλάπι της ντροπής». Σε αυτό ήταν στοιβαγμένοι φάκελοι που αναφέρονται σε πολλά τραγικά περιστατικά του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, προκειμένου να μείνουν κρυμμένα και ξεχασμένα, και μεταξύ όλων αυτών είχαν «θάψει» αναξιοπρεπώς και το γεγονός της εκτέλεσης των 103 Ιταλών Αξιωματικών του 10ου συντάγματος «Ρετζίνα» από τους Γερμανούς. Η ηλικία 84 εξ’ αυτών δεν ξεπερνούσε τα 29 έτη. Αυτή η επιστολή με συντάραξε, με κατασυγκίνησε. Έντονα συναισθήματα που με ώθησαν να επισκεφθώ βιβλιοθήκες και στρατιωτικά αρχεία στην Ιταλία και στη Μεγάλη Βρετανία∙ συνάντησα ανθρώπους που μου διηγήθηκαν γεγονότα που με άγγιξαν βαθιά και είχα το προνόμιο να ακούσω συγγενείς αυτών των ηρώων να διηγούνται δραματικά επεισόδια στρατιωτικής βίας και ανθρώπινης τραγωδίας. Όλα αυτά με έκαναν να κρατήσω σημειώσεις, δημιουργήθηκε έτσι μια συλλογή, η οποία μετά από επιμελή μελέτη, εκδόθηκε. Η έντονη επιθυμία μου να κάνω γνωστή σε όλον τον κόσμο αυτήν την ιστορία, έτσι όπως την ανακάλυπτα κι εγώ σιγά σιγά, με έκανε να ζητήσω την επέμβαση των μέγιστων κρατικών φορέων της Ιταλίας έτσι ώστε να ανακτηθεί πλήρως στη συλλογική συνείδηση αυτό το σκοπίμως αποσιωπημένο επεισόδιο. Όλα αυτά τα χρόνια γνώρισα ανθρώπους που μου χάρισαν αυθορμήτως τη φιλία τους και την υποστήριξή τους. Και από αυτό ακριβώς το συνεχώς αυξανόμενο εκπληκτικό δίκτυο ανθρωπίνων σχέσεων γεννήθηκε η ιδέα συλλογής υπογραφών, η οποία, όταν ολοκληρώθηκε, στάλθηκε στον Πρόεδρο της Ιταλικής Δημοκρατίας. Με αυτή ζητήσαμε να γίνει μια αξιοπρεπής τελετή στη μνήμη των Ιταλών Πεσόντων στην Κω, να αναζητηθούν οι 37 σωροί που μέχρι σήμερα είναι κάπου εδώ θαμμένες και τέλος ζητάμε να συμπεριληφθεί η Κως στις διαδρομές Μνήμης μαζί με το Ελ Αλαμέιν και την Κεφαλονιά. Για την 70η επέτειο η Ιταλία θα οργανώσει μεγαλοπρεπείς εκδηλώσεις μνήμης στην Κεφαλονιά, στην Κέρκυρα και στην Κω για τις άνανδρες εκτελέσεις των Ιταλών στρατιωτών από τους Γερμανούς. Σήμερα εμείς εδώ δεν μπορούμε να εκπροσωπήσουμε όλη την Ιταλία, μπορούμε όμως να σας μεταφέρουμε την εκτίμηση των 4000 Ιταλών που υπέγραψαν, κατά τη συλλογή υπογραφών προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, την υποστήριξη του Πανιταλικού Συλλόγου Πρώην Έγκλειστων σε στρατόπεδα συγκεντρώσεως, του Πανιταλικού Συλλόγου Επιζησάντων Απομάχων και Οικογενειών Πεσόντων της Μεραρχίας Άκουι, του Συλλόγου Λασαλλιάνα πρώην μαθητών Ρόδου και του Αυτόνομου Ινστιτούτου Αντίστασης των Ιταλών Στρατιωτών στο εξωτερικό. Η παρουσία εκπροσώπων των δημόσιων φορέων, όπως και η διαταγή έναρξης ενεργειών που εξεδόθη αυτές τις ώρες από τη Γενική Επιθεώρηση Απόδοσης Τιμών Στους Πεσόντες για την αναζήτηση των σωρών, είναι οι πρώτες ευγενικές, αν όχι υποχρεωτικές, πράξεις που αποκαθιστούν τη Στρατιωτική Τιμή αυτών των πεσόντων αξιωματικών και δίνουν ουσία σε αξίες σήμερα ξεπεσμένες όπως Καθήκον, Περηφάνια, Φερεγγυότητα, Εντιμότητα, Πίστη και Τόλμη. Οι προσπάθειες και οι ενέργειες που κάναμε με τη βοήθεια φίλων, Ιταλών κι Ελλήνων, μας επέτρεψαν να είμαστε σήμερα εδώ για να τιμήσουμε τη θυσία αυτών των ανδρών που δεν θέλησαν να παραδοθούν. Στις 11 Οκτωβρίου του 1992 κατά την τελετή των αποκαλυπτηρίων αυτής της Μνημειακής Αναμνηστικής Πλάκας, ο Ερνέστο Μπέντσι, αντιπρόεδρος του Συλλόγου Απομάχων του Αιγαίου, είπε: « … περιοριζόμαστε στο να προσευχηθούμε, ελπίζοντας ότι οι τύψεις θα αγγίξουν τη συνείδηση των υπευθύνων που ζουν ακόμα και ότι θα ωθήσουν τα παιδιά τους και τα εγγόνια τους, πιθανοί γνώστες αυτής της παραφροσύνης, να σκύψουν το κεφάλι και να ζητήσουν από το Θεό αυτό που εμείς δεν μπορούμε να τους δώσουμε». Σήμερα οι λαοί μας, Ιταλοί, Γερμανοί, Έλληνες, είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία ενωμένη από πνεύμα ειρήνης, συνεργασίας κι αλληλεγγύης, είναι από τη μία αφοσιωμένη στην αντιμετώπιση προβλημάτων επιβίωσης οικονομικής φύσης και απ’ την άλλη αναγκασμένη να αντιμετωπίζει τρομοκρατικές απειλές. Γι’ αυτό, μετά από 67 χρόνια, μπορούμε να κοιτάξουμε στο μέλλον με την ψυχή μας γαλήνια αφήνοντας πίσω τα εμπόδια μίσους που ύψωσε ο πόλεμος και οι συνέπειές του. Είμαι βαθιά υπόχρεος στον Πρόεδρο της επαρχίας της Λατίνα που με τόση ευαισθησία πρόσφερε την «Καμπάνα της Μνήμης» στους Πεσόντες της Κω. Ευχαριστώ εκ μέρους όλων των Ιταλών φίλων, το δήμαρχο κύριο Κυρίτση και τους συνεργάτες του που δέχτηκαν τη μεταφορά και την τοποθέτηση της καμπάνας στο χώρο μπροστά από την αναμνηστική πλάκα. Η προσφορά της κυρίας Φραντσίνι Νοτσέρα, η οποία χρηματοδότησε τη μεταφορά της καμπάνας από την Ιταλία στην Κω, είναι μια χειρονομία αγάπης που όλοι μας εκτιμάμε δεόντως. Εκφράζουμε την ευγνωμοσύνη μας στον κύριο Κώστα Κουρούνη που, εν ονόματι του πατέρα του, ασχολήθηκε με την οργάνωση, στον στρατηγό Ανδρουλάκη και στον αρχιτέκτονα κύριο Σιδέρη για τη βοήθειά τους. Εκτιμάμε ιδιαιτέρως και τους ομοεθνείς μας που ήρθαν στο νησί για αυτή την εκδήλωση ενώ στέλνουμε ένα θερμό χαιρετισμό σε όλους αυτούς που δεν κατάφεραν να πραγματοποιήσουν αυτό το ταξίδι. Έχω ήδη εκφράσει προσωπικά τις ευχαριστίες μου στο δήμαρχο της Άντρια, κύριο Τζωρτζίνο, για τη συμμετοχή μιας ομάδας καθηγητών και μαθητών των σχολείων της πόλης του για να τιμήσουν δύο συμπολίτες τους: τους ανθυπολοχαγούς Ντ’Αμόρε και Λορούσσο. Ευχαριστώ θερμά κι όλους εσάς τους μαθητές. Είστε το μέλλον μας. «Μην ξεχνάτε». Η ιστορία είναι δασκάλα ζωής. Τη δημοκρατία, που μας επιτρέπει να ζούμε ελεύθεροι, τη χρωστάμε σε όλους αυτούς τους νέους που θυσίασαν τη ζωή τους για την Τιμή και τη Σημαία. Και σε όλους εσάς, πολίτες και στρατιωτικούς, που με την παρουσία σας δίνετε νόημα στη φιλία που ενώνει τους λαούς μας. Σήμερα δε θα ακουστούν εθνικοί ύμνοι ή ο ήχος της σάλπιγγας. Αυτοί οι 103 άνδρες πέθαναν μέσα στη σιωπή και για 67 χρόνια έμειναν θαμμένοι στην πιο θλιβερή λησμονιά∙ επιθυμία μας είναι να ακουστεί μέσα στη σιωπή τους η φωνή μας και η προσευχή μας. Ο μικρός Τζάκομο Μαντονίνι, δισέγγονος του υπολοχαγού Καρντινάλε, θα χτυπήσει 3 φορές την καμπάνα, ο ήχος της οποίας θα ταξιδέψει στον αέρα μαζί με τη σκέψη μας κατά τη διάρκεια του ενός λεπτού σιγής που σας καλώ να τηρήσουμε.
COMUNICATO STAMPA
Commemorazione dei 103 Ufficiali italiani trucidati dai tedeschi a Kos nel 1943
Il 6 ottobre, per la prima volta dopo 67 anni dai fatti accaduti, avrà luogo a Kos la commemorazione di 103 ufficiali trucidati dai tedeschi in seguito agli eventi seguiti all’armistizio dell’8 settembre 1943.
Una commemorazione che nasce come completamento di un movimento di opinione che ha coinvolto liberi cittadini ed istituzioni italiane e greche ai massimi livelli. Dopo un lungo e penoso silenzio, infatti, familiari e amici di quegli ufficiali hanno deciso di inviare al Presidente della Repubblica italiana una petizione, che ha raccolto in poche settimane più di 4000 firme ed il supporto di importanti associazioni combattentistiche, culturali e storiche.
Il Governo italiano il 16 settembre ha risposto alla petizione ed alla interrogazione parlamentare del senatore Giuseppe Caforio (IdV) dando avvio alle procedure per ricercare le salme dei 37 militari ancora dispersi, commemorare ufficialmente questo eccidio ed inserire Kos, con Cefalonia ed El Alamein, in un itinerario di memoria storica.
Alla commemorazione spontanea, che si terrà il 6 ottobre nel Cimitero cattolico di Kos sarà presente, oltre ai parenti ed amici degli Ufficiali Caduti provenienti dall’Italia, Fabio Bianchi, assessore alla Cultura della Provincia di Latina; una delegazione del comune di Andria costituita da Amministratori, docenti ed allievi delle scuole per ricordare due degli Ufficiali Caduti nativi di quella città: i sottotenenti Michele D’Amore e Michele Lorusso. E’ ancora incerta la presenza di una rappresentanza militare del 9° reggimento fanteria “Bari”
Dopo gli interventi delle Autorità e la deposizione della corona alla “Lapide Monumentale” con i nomi dei 103 ufficiali italiani verrà scoperta la “Campana della Memoria” offerta dalla Provincia di Latina. Con tre rintocchi, saranno resi gli onori ai Caduti.
Breve descrizione degli avvenimenti dell’ottobre 1943
L’isola di KOS, tra le maggiori dell’arcipelago del Dodecaneso, fu teatro di uno dei tanti crimini di guerra perpetrati dall’Esercito Tedesco nei confronti dei militari italiani che, tenendo fede al giuramento prestato, si rifiutarono di aderire alla Repubblica di Salò.
L’isola, strategicamente importante per il controllo del Teatro Operativo dei Balcani attraverso il locale aeroporto, era presidiata da due battaglioni del 10° reggimento di fanteria “Regina” e unità di artiglieria sostenuti da 1500 militari britannici giunti nei giorni seguenti l’8 settembre 1943. L’isola venne attaccata il 3 ottobre 1943 e le soverchianti forze tedesche sostenute da violenti attacchi aerei, dopo 36 ore di combattimento, costrinsero alla resa i difensori. Circa 3000 dei 4000 militari italiani furono catturati ed ammassati nel castello di KOS senza alcun rispetto delle norme della Convenzione di Ginevra; ai militari britannici catturati fu riconosciuto lo status di prigionieri di guerra.
Dei 148 ufficiali italiani:
7 passarono con i tedeschi, 28 riuscirono a fuggire in Turchia, 10 ricoverati in ospedale furono poi trasferiti in Germania, 103 furono fucilati.
I corpi di 66 ufficiali, dei quali 42 riconosciuti, vennero ritrovati in 8 fosse comuni.
Gli altri 37 corpi, da allora, non sono mai stati cercati sebbene si conoscano i possibili luoghi delle fucilazioni.
La strage, che si aggiunge a quella di Cefalonia e alle altre perpetrate contro i militari italiani, è stata dimenticata da tutti.
Programma Raduno
5 ottobre – mattino : visita dell’isola a carattere storico militare;
- pomeriggio : conferenza ” Cefalonia e Kos- avvenimenti di settembre otobre 1943″
6 ottobre – mattino “Giornata della Memoria” nel Cimitero cattolico di Kos.
Pietro Giovanni Liuzzi
www.ventoetesio.it
+39 3474886438
Φωτογραφίες από Kos “una tragedia dimenticata ottobre 1943 – maggio 1945″
Εορτασμός μνημης για τους 103 ιταλους αξιωματικους που δολοφονήθηκαν από τους Γερμανούς στην Κω το 1943.
Στις 6 Οκτωβρίου, για πρώτη φορά , 67 χρόνια μετά από τα ιστορικά γεγονότα θα πραγματοποιηθεί στην Κω, ο εορτασμός της επετείου των 103 αξιωματικών που σκοτώθηκαν από τους Γερμανούς στον απόηχο των γεγονότων μετά την ανακωχή της 8ης Σεπτεμβρίου 1943.
Ένας εορτασμός που ξεκίνησε ως την ολοκλήρωση ενός συνόλου γνώμης που συμμετειχαν πολίτες και τα θεσμικά όργανα, ιταλικά και ελληνικά στα υψηλότερα επίπεδα. Μετά από μια μακρά και οδυνηρή σιωπή, στην πραγματικότητα, τα μέλη της οικογένειας και οι φίλοι των εν λόγω όργανων αποφασίσαν να στείλουν μια αναφορά προς τον Πρόεδρο της Ιταλικής Δημοκρατίας, η οποία συγκεντρωσε περισσότερες από 4000 υπογραφές και την υποστήριξη μεγάλων ομάδων πολιτων βετεράνων, και ιστορίκων.
Η ιταλική κυβέρνηση δήλωσε ότι 16 Σεπτεμβρίου με την αναφορά και την ερώτηση του γερουσιαστή Τζόζεφ Caforio (IDV), στην έναρξη της διαδικασίας για την αναζήτηση των λειψανων των 37 στρατιωτών που εξακολουθούν να αγνοούνται, επισήμως να τιμηθεί αυτή η σφαγή και να εισάγει την Κω, την Κεφαλονιά και το Ελ Αλαμέιν, σε ένα ταξίδι ιστορικής μνήμης.
Στον εορτασμό που θα πραγματοποιηθεί 6 Οκτωβρίου στο Καθολικό Νεκροταφείο της Κω θα είναι παρόντες, οι συγγενείς και οι φίλοι των νεκρών αξιωματικών από την Ιταλία, ο Φάμπιο Bianchi, απο το Υπουργείο Πολιτισμού , αντιπροσωπεία από την πόλη της Andria της επαρχίας της Λατίνα αποτελούμενη απο εκπαιδευτικους και μαθητές για να τιμησουν δύο από τους πεσοντες κατοικους αυτής της πόλης: τους υπαξιωματικούς Michele Lorusso, Michele D’Amore. Υπαρχει ακόμη μια πιθανοτητα σχετικά με την παρουσία ενός στρατιωτικού εκπροσώπου του 9ου Συντάγματος Πεζικού “Bari”.
Μετά από τις παρεμβάσεις της η “Καμπάνα της Μνήμης” θα αποκαλυψει στηλη με τα ονόματα των 103 αξιωματικων προσφορά από την επαρχία της Latina.
Σύντομη περιγραφή των γεγονότων του Οκτωβρίου 1943
Το νησί της Κω, ενα από τα μεγαλύτερα της Δωδεκανήσου, ήταν η σκηνή ένος από τα πολλά εγκλήματα πολέμου του γερμανικού στρατούπου που διέπραξε εναντίον των Ιταλών στρατιωτών οι οποίοι, πιστοί στο όρκο τους, αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στη Δημοκρατία του Salò .
Το νησί είναι στρατηγικής σημασίας για τον έλεγχο του θεάτρου των επιχειρήσεων στα Βαλκάνια λογω του τοπικού αεροδρομίου. Εκει ήταν επανδρωμένα δύο τάγματα του 10ου Συντάγματος Πεζικού “Regina” και μονάδες πυροβολικού και επιπλεον υποστηρίζονται από τα βρετανικά στρατεύματα (1500 στρατιωτες) που έφθασαν τις ημέρες που ακολούθησαν τη 8η Σεπτεμβρίου 1943.
Το νησί δέχθηκε επίθεση στις 3 Οκτωβρίου 1943 και η συντριπτική υπεροχη των γερμανικών δυνάμεων που υποστηρίζονταν από αεροπορικές επιδρομές, μετά από 36 ώρες της πάλης, ανάγκασε τους υπερασπιστές να παραδοθούν.
Περίπου 3000 από τους 4000 Ιταλους στρατιώτες συνελήφθησαν και φυλακίσθησαν στο κάστρο της ΚΩ χωρίς την τήρηση της Σύμβασης της Γενεύης, ενώ αντιθετως τηρηθηκε στους αιχμαλωτους βρετανους στρατιωτες.
Από τους 148 Ιταλους αξιωματικούς:
7 πέρασαν με τους Γερμανούς,
28 κατάφεραν να διαφύγουν προς την Τουρκία,
10 εισήχθησαν στο νοσοκομείο και στη συνέχεια μεταφερθηκαν στη Γερμανία,
103 εκτελεστηκαν.
Τα λειψανα 66 αξιωματικών, (42 εκ των οποίων έχουν αναγνωριστεί) βρέθηκαν. Των αλλων 37 δεν έχουν βρεθεί ποτέ .
Η σφαγή, η αντιστοιχη της Κεφαλονιάς οπως και άλλες βιαιοτητες εις βάρος των ιταλικών στρατιωτικών, έχει ξεχαστεί από όλους.
Προγραμμα
5 Οκτωβρίου – Πρωί: επισκέψεις σε ιστορικες στρατιωτικες τοποθεσιες
- Απόγευμα: συνέδριο Κεφαλονιά-Κως γεγονότα του Σεπτέμβρη, 1943 “
6 Οκτωβρίου – Πρωί της Μνήμης στο Καθολικό Νεκροταφείο της Κω.
Caro Amico/a,
il 6 ottobre 2010 ci sarà la Commemorazione dei Caduti che avverrà secondo il seguente programma: 5 mattina: visita con sosta al Campo delle Fosse, al campo dove dovrebbero trovarsi i 37 corpi mancanti e nei punti panoramici da cui sarà possibile ricordare lo svolgimento dei combattimenti. 5 pomeriggio: conferenza nella Sala Congressi dell’ Continental Palace Hotel sarà tenuta una conferenza dal titolo : Cefalonia e Kos – avvenimenti dell’ottobre 1943. 6 mattina: cerimonia per la commemorazione.
Dopo gli interventi delle Autorità e la deposizione della corona alla Lapide monumentale con i 103 nomi degli ufficiali, ci sarà lo scoprimento di una lapide dedicata ai “Ragazzi di Kos” voluta dal dott. Kogiopoulos, a memoria dei Caduti di tutte le nazioni che hanno combattuto nell’isola; lo scoprimento della Campana della Memoria che, con tre rintocchi, renderà gli onori ai Caduti.
Dal Quirinale è stata anticipata, ufficiosamente, la partecipazione di un Rappresentante del Presidente della Repubblica.
L’albergo è stato scelto dal signor Kostas Kourounis (“Continental Palace Hotel”)
Cordiali saluti
Pietro Giovanni Liuzzi
www.ventoetesio.it
WW2GermanNewsreels
WW2 footage. German Wartime Newsreel (Die Deutsche Wochenschau Nr. 687, 03-Nov-1943).
With the capitulation of Italy in September 1943, German forces in the Balkans moved to take over the Italian-held areas. At the same time, the Allies, under the instigation of British Prime Minister Winston Churchill, endeavoured to occupy the Dodecanese island chain. The Dodecanese island, under Italian control since 1912, were strategically located in the southeastern Aegean Sea, and Churchill hoped to use them as a base against German positions in the Balkans, and as a means to pressure neutral Turkey into the war on the Allied side.
The capture of Kos would have disastrous consequences for British operations in the Dodecanese Islands. Deprived of air cover, the Allies were in the long run unable to hold the other islands, while the Germans pressed their advantage, capturing Leros a month later and completing their conquest of the Dodecanese by the end of November. http://www.youtube.com/watch?v=bZy9fahP3d8
A small video from the Wochenschau over the capture from Leros (Operation “Leopard” November 1943),with starting unit Arado AR196,overfly a german convoy against Leros,Ju88,Ju52 and jumping paratroopers from I./FschJgRgt 2 .
Uno dei compiti prioritari per la Commissione per la tutela degli interessi italiani nel Dodecaneso, presieduta da Antonio Macchi durante il mandato britannico, fu quello di ricostruire i crimini nazisti e le vittime (quasi tutti militari italiani ), questi sono i risultati delle loro ricerche ;
50 salme di ignoti quasi certamente uccisi dai nazisti durante il periodo di occupazione
157 deceduti per denutrizione nei campi di prigionia
124 caduti in combattimento negli scontri del settembre 1943
154 condannati dal Tribunale di Guerra Tedesco
53 fucilati senza sentenza
52 fucilati con sentenza
Al Presidente della Repubblica una petizione per i Caduti di Kos
Oltre 4000 firme raccolte per recuperare un pezzo di storia dimenticata
Comunicato stampa
Una petizione con la firma di 4162 cittadini italiani residenti in patria ed all’estero e con il sostegno della Associazione Nazionale ex Internati, Associazione Nazionale Superstiti Reduci e Famiglie Caduti Divisione Acqui, Istituto Storico autonomo della Resistenza dei Militari Italiani all’Estero, Associazione Lasalliana ex alunni di Rodi, è stata indirizzata al Presidente della Repubblica perché, a distanza di oltre 66 anni, si svolga una prima cerimonia di commemorazione pubblica, con gli onori dovuti, per i 103 ufficiali dimenticati ; si ricerchino le altre 37 salme a Lambi, nel Nord Est dell’isola di Kos, come da testimonianze disponibili e perchè si includa Kos negli itinerari della memoria insieme a Cefalonia, El Alamein, Sant’Anna di Stazzena, Sivignano, ecc.
Promotori :
- Pietro Giovanni Liuzzi, colonnello dell’Esercito nella riserva, autore del libro: Kos, una tragedia dimenticata, settembre 1943 – maggio 1945;
- Benito Bonelli, fratello del sottotenente Fernando Bonelli;
- Maria Franzini, vedova del sottotenente Gaspare Nocera;
- Giuseppina D’Onofrio, vedova del tenente Angelo Velasquez;
- Vittorio Velasquez, figlio del tenente Angelo Velasquez;
- Giuliano Cappelli, figlio del tenente Vincenzo Andrea Cappelli;
- Franco Cappelli, figlio del tenente Vincenzo Andrea Cappelli;
- Antonio Cardinale, nipote del tenente Vincenzo Cardinale;
- Pompeo Capparuccia, nipote del tenente Filippo Capparuccia;
- Severino De Prosperis, mitragliere del 10° Reggimento Ftr. “Regina”;
- Argiri Puglia, testimone, dodicenne, degli avvenimenti a Kos.
Cenni storici
L’isola di KOS, tra le maggiori dell’arcipelago del Dodecaneso, fu teatro di uno dei tanti crimini di guerra perpetrati dall’Esercito Tedesco nei confronti dei militari italiani che, tenendo fede al giuramento prestato, si rifiutarono di aderire alla Repubblica di Salò.
L’isola, strategicamente importante per il controllo del Teatro Operativo dei Balcani attraverso il locale aeroporto, era presidiata da due battaglioni del 10° reggimento di fanteria “Regina” e unità di artiglieria sostenuti da 1500 militari britannici giunti nei giorni seguenti l’8 settembre 1943. L’isola venne attaccata il 3 ottobre 1943 e le soverchianti forze tedesche, dopo 36 ore di combattimento, costrinsero alla resa i difensori. Circa 3000 dei 4000 militari italiani furono catturati ed ammassati nel castello di KOS senza alcun rispetto delle norme della Convenzione di Ginevra; ai militari britannici catturati fu riconosciuto lo status di prigionieri di guerra.
Dei 148 ufficiali italiani: 7 passarono con i tedeschi, 28 riuscirono a fuggire in Turchia, 10 ricoverati in ospedale furono poi trasferiti in Germania, 103 furono fucilati. I corpi di 66 ufficiali, dei quali 42 riconosciuti, vennero ritrovati in 8 fosse comuni. Gli altri 37 corpi, da allora, non sono mai stati cercati sebbene si conoscano i possibili luoghi delle fucilazioni. La strage, che si aggiunge a quella di Cefalonia, è stata dimenticata da tutti.
Η Αστυπάλαια καθώς και τα υπόλοιπα νησιά των Δωδεκανήσων, ήταν υπο Ιταλική κατοχή είδη απο το 1912. Οι Ιταλοί αναγνωρίζοντας την στρατηγική θέση των Δωδεκανήσων και θέλοντας να εδρεώσουν την κυριαρχία τους οχύρωσαν και επάνδρωσαν με σταρτεύματα τα περισσότερα απο αυτά. Στην Αστυπάλαια είχαν στηθεί 5 πυροβολαρχίες για την άμυνά της αλλά και για τον έλεγχο του θαλάσσιου χώρου γύρω της.
1. Ύψωμα Καστελάνος – (Ναυτική Πυροβολαρχία San Marco) με 3 πυροβόλα των 152 mm και 1 των 120 mm, και 1 Σταθμό παρατηρητήριο
………….
H ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ
Η Αστυπάλαια στο διαμορφούμενο στρατηγικό περιβάλλον στα Δωδεκάνησα απέκτησε, λόγω των εξελίξεων, ΘΕΣΗ ΚΛΕΙΔΙ. Τον Σεπτέμβριο του 1943, οι Γερμανοί είχαν καταλάβει την Ρόδο και στις 3 Οκτωβρίου είχαν αποκτήσει ξανά το έλεγχο της Κω. Το επόμενο βήμα τους ήταν η ανακατάληψη της Λέρου, σημαντικότατου φρουρίου στην περιοχή. Για τον σκοπό αυτό είχε συγκροτηθεί το συγκρότημα μάχης του Αντιστράτηγου Μίλερ (Kampfgruppe Muller), διοικητή της 22ας Μεραρχίας Πεζικού στην Κρήτη. Επρόκειτο για μια διακλαδική δύναμη, σύμφωνα με τα μέχρι τότε διαμορφωμένα επιχειρησιακά πρότυπα, που επέτρεπε τη συνδυασμένη ενέργεια Ναυτικού – Αεροπορίας – Στρατού. Για αυτόν τον σκοπό, δημιουργήθηκε ένα σύστημα στενής συνεργασίας της Γερμανικής Ναυτικής Διοίκησης Αιγαίου και του Γερμανικού 10ου Αεροπορικού Σώματος (X Flieger Korps), ενώ κύριο ρόλο ανέλαβαν ειδικές μονάδες για ταχύτατη και χειρουργική δράση, όπως αλεξιπτωτιστές και καταδρομείς της Μεραρχίας των Βραδεμβούργιων.
Ενόψει της Γερμανικής επίθεσης στην Λέρο, η Αστυπάλαια μαζί με την κοντινή Λέβιθα, απέκτησε ρόλο καίριας προφυλακής για τις Συμμαχικές δυνάμεις Και η διατήρησή της είχε κεφαλαιώδη σημασία. Βασική ένδειξη της στρατηγικής σημασίας της νήσου όσον αφορά την μεταφορά στρατευμάτων, ενισχύσεων και πολεμοφοδίων, στις διεξαγόμενες επιχειρήσεις στα Δωδεκάνησα, είναι ο μεγάλος αριθμός εμπλεκομένων δυνάμεων και απωλειών και από τις δύο πλευρές στη γύρω από αυτήν θαλάσσια περιοχή στο διάστημα Σεπτεμβρίου – Νοεμβρίου 1943. Συγκεκριμένα, οι Συμμαχικές δυνάμεις διατηρούσαν στην περιοχή το αεροπλανοφόρο ILLUSTRUS, τα καταδρομικά SIRIOUS και PENELOPE, έξι αντιτορπιλικά, τρία υποβρύχια, μια εξοπλισμένη ημιολία (σκούνες) και πάνω από 20 αεροσκάφη. Στις παραπάνω ναυτικές δυνάμεις ήταν ενταγμένα και το τραγικά χαμένο Αντιτορπιλικό ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΟΛΓΑ και το Υποβρύχιο ΚΑΤΣΩΝΗΣ, που εμβολίστηκε από Γερμανικό Ανθυποβρυχιακό στις 14 Σεπτεμβρίου στο δίαυλο Τρικερίου. Στις ίδιες επιχειρήσεις, οι Γερμανοί απώλεσαν τρία επιταγμένα Εμπορικά, επτά Μεταφορικά, ένα πλοίο μεταφοράς προσωπικού, πέντε αποβατικά, μία ναρκοθέτιδα, δύο S-BOOT (εξοπλισμένα ταχύπλοα, προδρόμους των τορπιλακάτων) και ένα εξοπλισμένο καΐκι. Ένα σύνολο 20 σκαφών επιφανείας χάθηκε, γεγονός που φανερώνει τον σκληρό αγώνα που διεξήχθη για την εξασφάλιση της κυριαρχίας των νησιών. Αποκτά λοιπόν ιδιαίτερη σημασία μια περιγραφή και αυτών των παράπλευρων επιχειρήσεων που πραγματοποιήθηκαν γύρω από την Αστυπάλαια στο διάστημα που προηγήθηκε της κατάληψής της.
ΑΓΩΝΑΣ ΔΡΟΜΟΥ ΓΕΡΜΑΝΩΝ ΚΑΙ ΣΥΜΑΧΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ ΤΗΣ
Ενώ η κατάσταση στη Ρόδο ήταν συγκεχυμένη και οι ειδήσεις σχετικά με τις επιχειρήσεις έφταναν αποσπασματικά και με δυσκολία στην Αστυπάλαια, ένας άτυπος αγώνας δρόμου για την εξασφάλιση της κυριαρχίας επί της νήσου είχε αρχίσει να διεξάγεται. Η Βρετανική Διοίκηση διαβλέποντας τη σημασία της Αστυπάλαιας στην επικείμενη επιχείρηση κατά της Λέρου, αποστέλλει στις 15 Σεπτεμβρίου με Ιταλικό Υδροπλάνο και πλήρωμα αποστολή αποτελούμενη από τον Αντιναύαρχο Γούλφσον και τον Ταγματάρχη Τζέλικο, που είχε δράση με τον Ελληνικό Ιερό Λόχο και ήταν εξοικειωμένος με την Ελληνική πραγματικότητα.
Σκοπός της αποστολής, η επιθεώρηση των υπαρχόντων μέσων αμύνης και η προσπάθεια άμεσης βελτίωσής τους. Συμφωνήθηκε από κοινού με τον Ιταλό διοικητή του νησιού Μαργκαρούτσι, η αποστολή υλικού για την τοποθέτηση συρματοπλεγμάτων και ναρκοθέτησης πεδίων, στα σημεία που ήταν πρόσφορα για μια πιθανή Γερμανική αεροναυτική επιχείρηση, καθώς και αποστολή λόχου της Ομάδας Μακράς Ακτίνας Ερήμου (Long Range Desert Group/LRDG). H LRDG είχε μεγάλη καταδρομική εμπειρία στον πόλεμο της ερήμου και θα χρησιμοποιείτο ως δύναμη ελιγμών, ενισχύοντας τις υπάρχουσες Ιταλικές δυνάμεις πεζικού, που θα είχαν καθήκοντα φρουράς και στατικής άμυνας. Δυστυχώς οι ανάγκες επάνδρωσης και άλλων σημείων του μετώπου του Αιγαίου αποδυνάμωσαν σταδιακά κατά πολύ τον λόχο LRDG, σε σημείο που κατά τη μέρα της εισβολής να αποτελεί αμελητέα δύναμη.
Οι Άγγλοι αξιωματικοί επανήλθαν στη Λέρο την επόμενη ημέρα με τορπιλάκατο, αντί του υδροπλάνου, γιατί ενώ αυτό πλησίαζε την Αστυπάλαια για να τους παραλάβει, πολυβολήθηκε από Γερμανικά αεροπλάνα με αποτέλεσμα να προσθαλασσωθεί με βαριές βλάβες στην παραλία Αγρελίδι του νησιού. Εκεί αν και φυλασσόταν, καταστράφηκε από πυρκαγιά που ξέσπασε από άγνωστη αιτία (!). Ήταν η αρχή μιας σειράς περίεργων γεγονότων που μακροχρόνια θα έπαιζαν τον ρόλο τους στη δημιουργία ενός κλίματος δυσπιστίας, αλλά και αμφισβήτησης στο κατά πόσο οι Ιταλικές δυνάμεις ήταν τελικά διατεθειμένες να προβάλουν πραγματική αντίσταση………..
συνεχεια στο μπλοκ (continua a blog) http://astypalaia.wordpress.com/2010/05/04/%CE%B7-%CE%BC%CE%B1%CF%87%CE%B7-%CF%84%CE%B7%CF%83-%CE%B1%CF%83%CF%84%CF%85%CF%80%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%B9%CE%B1%CF%83-22-%CE%BF%CE%BA%CF%84%CF%89%CE%B2%CF%81%CE%B9%CE%BF%CF%85-1943/
ΠΗΓΕΣ:
* ΑΝΔΡΕΑΣ ΓΑΛΑΝΟΣ, ΒΡΑΔΕΜΒΟΥΡΓΙΟΙ ΣΤΗΝ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ, ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ, 2009
* ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΓΙΟΠΟΥΛΟΣ, Η ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΚΑΤΑΛΥΨΗ ΤΗΣ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑΣ, ΡΟΔΟΣ 2005
* ΜΑΝΩΛΗΣ ΚΑΣΩΤΗΣ, Η ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ ΣΤΟΝ Β΄ Π.Π. – ΠΟΛΕΜΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ, ΡΟΔΟΣ 2005
* ANTONY ROGERS, ΤΟ ΟΛΙΣΘΗΜΑ ΤΟΥ ΤΣΩΡΤΣΙΛ – ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ ΚΩΣ & ΛΕΡΟΣ 1943, ΙΩΛΚΟΣ 2005
* PETER CHENK, ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ 1941-1945, EUROBOOKS 2008
* ΓΡΑΦΕΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΙΤΑΛΙΚΟΥ ΠΟΛΕΜΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ, ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΝΑΚΩΧΗ, ΛΕΡΟΣ 1999
* PASCUALE LUSO, LA RESISTENZA DEI MILITARI ITALIANI ALL’ESTERO ISOLE DEL EGEO, RIVISTA MILITARE 1994
ΘΕΡΜΕΣ ΕΥΧΑΡΗΣΤΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΩΝ ΝΑΥΑΓΙΩΝ ΣΤΟΥΣ:
* ΔΗΜΗΤΡΗ ΓΚΑΛΟΝ, ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΝΑΥΑΓΙΩΝ – ΑΥΤΟΔΥΤΗ
* ΒΥΡΩΝΑ ΤΕΖΑΨΙΔΗ, ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΥΝΓΡΑΦΕΑ
* ΜΑΝΩΛΗ ΜΠΑΡΔΑΝΗ, ΕΡΕΥΝΗΤΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΝΑΥΑΓΙΩΝ – ΑΥΤΟΔΥΤH
ΣΗΜΕΙΩΣΗ:
* ΤΟ ΑΡΧΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΠΡΟΕΡΧΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ, ΤΕΎΧΟΣ 35, ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2009
* Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΝΑΥΑΓΙΩΝ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ
Fotografie di famiglia – album fotografici familiari
“Nuotando a Voula”, (1933-1963)
cura di Manolis Kassimatis
Come studioso di fotografia, mi sono già reso conto della necessità di suddividere le fotografie degli album fotografici in unità tematiche. (se è possibile data la dimensione e qualità dell’archivio fotografico in esame). La possibilità di focalizzare l’attenzione su determinate foto-unità, che offre certamente molto più materiale per l’analisi sociale, il confronto e la comprensione di quanto è raffigurato. Quindi, dopo aver concentrato un materiale fotografico di una famiglia, della quale sono membro anch’io, il che significa che avevo una relativa libertà nella gestione di fatti personali con tutti i rischi che ne conseguono, mi sono concentrato sul tema “bagni al mare”. Dopo aver controllato, in caso ci fossero errori sul retro delle fotografie, in seguito ho archiviato le foto in base alle date. Ho archiviato tutte le fotografie per le quali non c’erano elementi in base alle somiglianze nella raffigurazione e, per quante si è reso necessario, sono state identificate dai protagonisti stessi. Così è stata creata la serie “Nuotando a Voula”, un percorso fotografico, durante gli anni 1933-1963, di una famiglia medio-borghese di emigranti italo-greci e abitanti profughi di Atene, capitale della Grecia, con protagonista una donna che, cominciando essa stessa, da bambina felice, a fare i primi passi nel mare, in seguito ha avuto la gioia di seguire suo figlio fare anch’egli i primi passi sulla stessa sabbia.
Cominciando dall’epoca dei primi bagni comuni di uomini e donne e durante il periodo fra le due guerre, in una spiaggia aperta e pura con una sabbia reale di una capitale, vengono registrate le semplici abitudini quotidiane di una famiglia e di parenti e amici che la circondano e si giunge sino all’epoca un po’ prima della creazione delle prime spiagge organizzate negli anni ’60. La differenziazione di questo determinato studio consiste nel fatto che, per la narrazione storica delle fotografie, viene utilizzato un protagonista fotografato, che appunto riesce a descrivere molte più cose e avvenimenti di quanto sia visibile, dando un’altra dimensione. Alla fine un testo schiarimento da una fotografia può dare una nuova dinamica alla fotografia, ma anche ai suoi protagonisti. La classificazione tematica un archivio fotografico e il rispettivo studio colloca lo studioso forse anche in un ruolo diverso, ma che offre nuove possibilità di analisi dei documenti fotografici.
Οικογενειακές φωτογραφίες – οικογενειακά φωτογραφικά άλμπουμ.
Ραββένα 22-23 Απριλίου 2010 ΙΤΑΛΙΑ
“Κολυμπωντας στην Βουλα ” 1933-1963
Ως μελετητης της φωτογραφιας, ηδη εχω αντιληφθει την αναγκαιοτητα να χωριzω τις φωτογραφιες των οικογενειακων φωτογραφικων αλμπουμ σε διαφορες θεματικες ενοτητες. (αν ειναι δυνατο απο το μεγεθος και την ποιοτητα του εξεταζομενου φωτογραφικου αρχειου). Η δυνατοτητα της εστιασης πανω σε συγκεκριμενες φωτο-ενότητες μου προσφερει σιγουρα πολυ περισσοτερα εργαλεια κοινωνικης αναλυσης, συγκρισης και κατανοησης των δεδομενων που απεικονιζονται. Αφου λοιπον συγκεντρωσα ενα οικογενειακο φωτογραφικο υλικο μιας οικογενειας της οποιας ειμαι και γω μελος, πραγμα που σημαινει οτι ειχα και μια σχετικη ελευθερια στην διαχειριση προσωπικων δεδομενων με οτι ρισκο συνεπαγεται αυτο, εστιασα στο θεμα “μπανια στην θαλασσα”.
Αφου ελεξα για τυχον πληροφοριες στο πίσω μερος των φωτογραφιων, πραγμα συνηθισμενο, αρχειοθετησα κατοπιν το υλικο βασει των ημερομηνιων. Σε οσες φωτογραφιες δεν υπηρχαν στοιχεια αρχειοθετησα βασει των ομοιοτητων στην απεικονιση και σε οσες χρειαστηκε, ταυτοποιηθηκαν απο τους ιδιους τους πρωταγωνιστες Ετσι δημιουργηθηκε η σειρα “Κολυμπωντας στην Βουλα “
μια φωτογραφικη αφηγηση κατα την διαρκεια των ετων 1933-1963 μια μεσης αστικης οικογενειας Ιταλο-Ελληνων μεταναστων και προσφυγων κατοικων της Αθήνας πρωτευουσας της Ελλαδας με πρωταγωνιστη μια γυναικα που ξεκινωντας η ιδια ως μωρο χαρουμενη να κανει το πρωτο βημα στην θαλλασα, και κατοπιν εχει την χαρα να παρακολουθησει μετα 30 χρονια τον υιο της να κανει και αυτος το πρωτο βημα στην ιδια αμμουδια. Ξεκινώντας απο την εποχη των πρωτων κοινων μπανιων ανδρων και γυναικων και την διαρκεια του μεσοπολεμου σε μια ανοικτη και αγνη παραλια με αληθινη αμμο μιας πρωτευουσας καταγραφονται οι απλες καθημερινες συνηθειες μιας οικογενειας και των φιλικων και συγγενικων προσωπων που την περιτριγυριζουν και φτανει εως την εποχη λιγο πριν την δημιουργια των πρωτων οργανωμενων πλαζ την δεκαετια του 1960.
Η διαφορετικότητα της συγκεκριμενη μελετης συνισταται στο γεγονος οτι για την αφηγηση-εξιστορηση των φωτογραφιων χρησιμοποιηται ενας φωτογραφιζομενος-πρωταγωνιστης, που μάλιστα καταφερνει να περιγραψει πολυ περισσοτερα πραγματα και γεγονοτα απο οσα ειναι ορατα δινωντας μια αλλη διασταση.
Τελικα με τη λογικη του ειναι και οχι του φαινεσθαι η λεζαντα μπορει να δωσει νεα δυναμικη στην φωτογραφια αλλα και στους πρωταγωνιστες . Η θεματικη καταταξη ενος φωτογραφικου αρχειου και η αντιστοιχη μελετη τοποθετει τον μελετητη ισως και σε εναν αρκετα διαφορετικο ρολο αλλα και προσφερει νεες δυνατοτητες αναλυσης των φωτογραφικων ντοκουμεντων.
Mανολης Kασιματης
fotografie: manolis cassimatis
